1. Ny sakramenta firosoana ho kristianina

Amin’ireo sakramenta firosoana ho kristianina : ny Batemy, ny Fankaherezana ary ny Eokaristia, no iorenan’ny fototry ny fiainana kristianina manontolo. “Ny fandraisana anjara amin’ny fomba aman-toetran’Andriamanitra, omena ny olombelona amin’ny alalan’ny faha-soavan’i Kristy, dia misy fifanahafana marina amin’ny fiandohana, ny fitomboana ary ny fiahiana ny fiainana voa-Janahary. Nateraka amin’ny fiainam-baovao tamin’ny Batemy ny mpino, noho izany, dia ankaherezina amin’ny sakramentan’ny Fankaherezana ary mandray amin’ny Eokaristia ny mofon’ny fiainana mandrakizay. Araka izany, amin’ireo sakramenta firosoana ho kristianina ireo, no andraisan’izy ireo bebe kokoa hatrany ny harem-piainan’Andriamanitra sy irosoany ho amin’ny fahalavorarian’ny fifankatiavana”¹¹ Paul VI, const. Ap. « Divinae consortium naturae »; jer. OICA praenotanda 1-2..

Ny Batemy masina no fototry ny fiainana kristianina manontolo, tokonam-baravaran’ny fiainana ao amin’ny Fanahy (vitae spiritualis ianua), sy varavarana izay manokatra ny fidirana amin’ireo sakramenta hafa. Tamin’ny Batemy isika no nafahana tamin’ny fahotana sy nateraka indray ho zanak’Andriamanitra, manjary rantsambatan’i Kristy sy voakambana ho vatana iray amin’ny Fiangonana ary natao ho mpandray anjara amin’ny fanirahana azy¹² jer. Kôns. Florence: DS 1314DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum; CIC, can. 204, § 1; 849; CCEOCCEO — Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium, can. 675, § 1. : “Ny Batemy no sakramentan’ny fahateraham-baovao amin’ny alalan’ny rano sy amin’ny teny”¹³ Catech. R. 2, 2, 5..

Antsoina hoe Batemy izy araka ny fombam-pivavahana fototra izay anatanterahana azy : ny manao batemy (baptizein amin’ny teny grika), dia midika hoe “ mandentika ao anaty rano”, “manatsoboka ao anaty rano” ; ny “fanatsobohana ao anaty rano”, dia maneho an’ohatra ny fandevenana ny katekomena ao amin’ny fahafatesan’i Kristy, izay avy ao izy no mivoaka amin’ny fitsanganan-ko velona miaraka Aminy¹⁴ jer. Rôm 6,3-4; Kôl 2,12., ho “zavaboary vaovao” (2 Kôr 5,17 ; Gal 6,15).

Ity sakramenta ity dia antsoina koa hoe : “fampandroana ho amin’ny fahateraham-baovao sy ho amin’ny fanavaozana ao amin’ny Fanahy Masina” (Tito 3,5), satria izy no mampahafantatra sy manatanteraka io fiterahana amin’ny rano sy amin’ny Fanahy io, ka raha tsy misy azy “tsy misy na iray aza afa-miditra ao amin’ny Fanjakan’Andriamanitra” (Jo 3,5).

“Antsoina hoe fanazavana io fandroana io, satria ireo izay mandray ity fampianarana [momba ny katesezy] ity, dia manana fanahy voazava…”¹⁵ Md Justin, apol. 1, 61.. Ny vita batemy, noho izy nandray tamin’ny Batemy an’ilay Teny “izay fahazavana marina, manazava ny olona rehetra” (Jo 1,9), nony efa nohazavaina izy¹⁶ jer. Heb 10,32. dia manjary zanaky ny mazava¹⁷ jer. 1 Tes 5,5., ary “fahazavana” mihitsy (Efez 5,8) :

Ny Batemy no tsara indrindra sy mahafinaritra indrindra amin’ireo fanomezan’Andriamanitra (…). Antsointsika izy hoe : fanomezana, famelan-keloka, fanosorana, fanazavana, fitafiana ny tsy fahalovana, fampandroana amin’ny fahateraham-baovao, fitomboka, ary izay rehetra misy ny sarobidy indrindra. Fanomezana, satria omena ho an’ireo izay tsy mitondra na inona na inona izy ; famelan-keloka, satria omena azy na dia ireo meloka aza ; Batemy, satria alevina ao anaty rano ny fahotana ; fanosorana, satria masina izy sy maha-mpanjaka (manjary toy ireo izay voahosotra) ; fanazavana, satria fahazavana mamirapiratra izy ; fitafiana, satria manarona ny henatrantsika izy ; fandroana, satria manasa izy ; fitomboka, satria miaro antsika izy ary famantarana ny maha-tompom-pahefana an’Andriamanitra¹⁸ Md Grégoire de Naz., or. 40, 3-4..

Ny Fiangonana, amin’ny litorzian’ny Alin’ny Paka, rahefa manao ny fanamasinana ny rano fanaovana Batemy, dia mampahatsiaro amin’ny fomba manetriketrika ireo zava-dehibe niseho teo amin’ny tantaram-pamonjena izay efa nanambara mialoha sahady ny misterin’ny Batemy :

Tamin’ny herinao, ry Tompo, no nanaovanao zava-mahagaga tao amin’ny sakramentanao, ary nandritra ny tantaram-pamonjena no nampiasanao ny rano, zavaboarinao, mba hampahalala anay ny fahasoavan’ny Batemy¹⁹ MR, Fiaretan-tory amin’ny fankalazana ny Paka 42: fanamasinana ny rano fanaovana Batemy..

Hatrany am-piandohan’izao tontolo izao, ny rano, izay zavaboary tsotra sy mahagaga, no loharanon’ny aina sy ny fiterahana amam-pahavokarana. Ny Soratra Masina dia mahita azy ho toy ny “fikotrehana” amin’ny alalan’ny Fanahin’Andriamanitra²⁰ jer. Jen 1,2. :

Tamin’ny fiandohan’izao tontolo izao, ny Fanahinao no nisonenika teo ambonin’ny rano mba handraisan’ny rano ny foto-piandohan’ny hery izay hanamasinana²¹ MR, Fiaretan-tory amin’ny fankalazana ny Paka 42: fanamasinana ny rano fanaovana Batemy..

Hitan’ny Fiangonana tao amin’ny Sambofiaran’i Nôe ny tandindon’ny famonjena amin’ny Batemy. Satria, tamin’ny alalany ny “olona vitsy, valo monja ny fitambarany, no voavonjy tamin’ny rano” (1 Pi 3,20).

Tamin’ny fisondrotry ny safo-drano, no nanambarànao ny Batemy izay mahatonga ho velona indray, satria ny rano tamin’ny safo-drano dia sady nanambara mialoha ny fahafatesana amin’ny fahotana no nanambara mialoha koa ny fahaterahan’ny fahamarinana rehetra²² Ibid..

Raha ny ranon’ny loharano no maneho an’ohatra ny fiainana, ny ranon’ny ranomasina kosa no maneho an’ohatra ny fahafatesana. Izany no antony ahafahan’ny fanehoana an’ohatra mampiseho an-tsary ny misterin’ny Hazofijaliana. Avy amin’io fanehoana an’ohatra io, ny Batemy dia midika hoe fiombonana amin’ny fahafatesan’i Kristy.

Fa indrindra tamin’ny fiampitàna ny ranomasina mena, fanafahana marina an’i Israely tamin’ny fanandevozana tao Ejipta, no manambara ny fanafahana ataon’ny Batemy :

Nampitainao teo amin’ny ranomasina Mena nandia tany maina ny zanak’i Abrahama, mba ho tandindon’ny vahoakan’ny vita batemy ilay vahoaka nafahanao tamin’ny fanandevozana²³ Ibid..

Farany, nambara mialoha teo amin’ny fiampitàna ny onin’i Jordany ny Batemy, izay tamin’ny alalan’izany ny Vahoakan’Andriamanitra no nahazo ny fanomezana ny Tany nampanantenaina tamin’ny taranak’i Abrahama, sarin’ny fiainana mandrakizay. Ny fampanantenana io lovam-paha-sambarana io dia tanteraka ao amin’ny Fanekem-pihavanana Vaovao.

Ny tandindona rehetra ao amin’ny Fanekem-pihavanana Taloha, dia ao amin’i Kristy Jesoa no ahitana ny fahatanterahany. Nanomboka ny fiainany ampahibemaso Izy taorian’ny nanaovan’i Joany-Batista batemy Azy tao amin’ny onin’i Jordany²⁴ jer. Mt 3,13., ary, taorian’ny fitsanganany ho velona, izao no iraka nomeny ny apôstôly : “Koa mandehana ianareo, ataovy tonga mpianatro ny firenena rehetra, manaova batemy azy ireo amin’ny anaran’ny Ray sy ny Zanaka sy ny Fanahy Masina, ary ampianaro izy ireo hitandrina ny zavatra rehetra nandidiako anareo” (Mt 28,19-20)²⁵ jer. Mk 16,15-16..

Nanaiky an-tsitrapo ny Tompontsika handray ny Batemin’i Md Joany-Batista, izay voatokana ho an’ny mpanota, mba “hahatanteraka ny fahamarinana rehetra” (Mt 3,15). Io fihetsik’i Jesoa io dia fanehoana ny fanetren-tenany²⁶ jer. Filip 2,7.. Ny Fanahy izay nisonenika teo ambonin’ny ranon’ny fahariana voalohany no nidina teo ambonin’i Kristy tamin’izay, ho fambara mialoha ny fahariana vaovao, ary ny Ray no nampiseho an’i Jesoa fa “Zanany malalany” (Mt 3,16-17).

Tamin’ny Pakany i Kristy no nanokatra ho an’ny olona rehetra ny loharanon’ny Batemy. Satria, efa niteny Izy ny amin’ny fijaliany izay hiaretany any Jerosalema ho toy ny “Batemy” izay tsy maintsy hanaovana batemy Azy²⁷ jer. Mk 10,38; Lk 12,50.. Ny Ra sy ny rano izay nikoriana teo amin’ny lanivoan’i Jesoa nolefonina fony Izy nifantsika teo amin’ny Hazofijaliana²⁸ jer. Jo 19,34. no tandindon’ny Batemy sy ny Eokaristia, sakramentan’ny fiainam-baovao²⁹ jer. 1 Jo 5,6-8. : nanomboka tamin’izay, azo atao “ny ateraky ny rano sy ny Fanahy” mba hidirana ao amin’ny Fanjakan’Andriamanitra (Jo 3,5).

Diniho hoe : taiza ianao no natao batemy, avy aiza ny Batemy, raha tsy avy amin’ny Hazofijalian’i Kristy, avy amin’ny fahafatesan’i Kristy. Ao amin’izany ny mistery manontolo : Nijaly ho anao Izy. Tao Aminy no voavotra ianao, tao Aminy no voavonjy ianao³⁰ Md Ambroise, sacr. 2,2,6..

Nanomboka tamin’ny andro Pantekôty no nankalaza sy nanome ny Batemy masina ny Fiangonana. Satria, hoy i Md Piera nanambara tamin’ny vahoaka voatohin’ny toriteniny : “Mibebaha ianareo, ary aoka ianareo samy hatao batemy amin’ny anaran’i Jesoa-Kristy mba hahazo ny famelana ny fahotana, dia handray ny fanomezana ny Fanahy Masina ianareo” (Asa 2,38). Ny apôstôly sy ireo mpiara-miasa amin’izy ireo dia nanome ny Batemy na tamin’iza na tamin’iza nino an’i Jesoa : jody, matahotra an’Andriamanitra, mpanompo sampy³¹ jer. Asa 2,41; 8,12-13; 10,48; 16,15.. Hita lalandava fa mifamatotra amin’ny finoana ny Batemy : “Minoa an’i Jesoa Tompo ; ho voavonjy ianao amin’izay, dia ianao sy ny ao an-tranonao rehetra”, hoy ny nambaran’i Md Paoly tamin’ny mpiambina azy tao an-tranomaizina tao Filipy. Hoy ny tohin’ny tantara : “Nandray ny Batemy ilay mpiambina ny tranomaizina, tamin’ izay ora izay ihany, dia izy sy ny tao an-tranony rehetra” (Asa 16,31-33).

Araka an’i Md Paoly apôstôly, amin’ny alalan’ny Batemy ny mpino no miombona amin’ny fahafatesan’i Kristy ; nalevina miaraka Aminy ilay mpino ary nitsangan-ko velona miaraka Aminy koa :

Isika rehetra natao batemy ao amin’i Kristy Jesoa, dia natao batemy tao amin’ny fahafatesany. Koa niara-nalevina Taminy tamin’ny Batemy tao amin’ny fahafatesana isika, mba ho tahaka ny nananganana an’i Kristy ho velona avy amin’ny maty, tamin’ny voninahitry ny Ray, no hivelomantsika koa amin’ny fiainam-baovao (Rôm 6,3-4)³² jer. Kôl 2,12..

“Mitafy an’i Kristy” (Gal 3,27) ny vita batemy. Amin’ny alalan’ny Fanahy Masina, ny Batemy dia fandroana izay manadio, manamasina ary manamarina³³ jer. 1 Kôr 6,11; 12,13..

Noho izany, fandroana amin’ny rano ny Batemy, izay amin’izany “ny voa mamoa tsy mety lo ” dia ny Tenin’Andriamanitra no miteraka ny vokany mpamelon’aina³⁴ jer. 1 Pi 1,23; Efez 5,26.. Hoy i Md Augustin taty aoriana ny amin’ny Batemy : “Mikambana amin’ny singafototry ny zavatra manam-batana ny teny ka manjary sakramenta izany”³⁵ Augustin in Ev. Jo. 80,3..

Manjary kristianina, tanteraka izany nanomboka tamin’ny andron’ny apôstôly, amin’ny alalan’ny fizotra sy ny firosoana misy dingana maromaro. Mety ho haingana na mety ho miadana no izorana amin’io lalana io. Tsy maintsy misy lalandava anefa ireto singafototra sasany tena ilaina ireto : ny fitoriana ny Teny, ny fandraisana ny Evanjely izay mitarika ho amin’ny fibebahana, ny fiekem-pinoana, ny Batemy, ny fandrotsahana ny Fanahy Masina, ny fandraisana ny kômonion’ny Eokaristia.

Niovaova be ihany ity firosoana ity nandritra ny taonjato nifandimby sy araka ny toe-javatra niseho. Tany amin’ny taonjato voalohandohan’ny Fiangonana, nisy fivelarana be tokoa ny firosoana ho kristianina, tamin’ny fotoana lava fiomanana amin’ny Batemy (katekomenà) sy ny filahatry ny fombam-pivavahana sava ranonando izay nanoritra ara-litorzia ny lalam-piomanana amin’ny Batemy sy niafara tamin’ny fankalazana ny sakramenta firosoana ho kristianina.

Tany amin’ny toerana izay ny Batemin-jaza no nanjary betsaka ny endrika mahazatra fankalazana an’ity sakramenta ity, dia nanjary asa tokana izany fankalazana izany, izay nampidirana manontolo ny dingana rehetra mialoha ny firosoana ho kristianina, amin’ny fomba tena mifintina. Araka ny fombany mihitsy, ny Batemin-jaza dia mitaky katekomenà aorian’ny Batemy. Tsy hoe filana fampianarana aorian’ny Batemy ihany tsy akory izany, fa filana ny fivelaran’ny fahasoavan’ny Batemy araka ny fitomboan’ny olona koa. Izany no sehatra sahaza indrindra ny fampianarana katesizy.

Ny Kônsily faharoa tao Vatikana dia nanavao, ho an’ny Fiangonana latinina, “ny fiomanana amin’ny Batemin’olon-dehibe, notsinjaraina ho dingana maromaro”³⁶ L 64.. Ao amin’ny Ordo initiationis christianae adultorum (Boky fandaharana ny fombam-pivavahana rehetra amin’ny firosoan’ny olon-dehibe ho kristianina) (1972) no ahitana ny fombam-pivavahana amin’izany. Ankoatra izany, nanome lalana ny Kônsily fa “ankoatra ireo singafototry ny firosoana nomen’ny lovam-panahy kristianina”, dia azo raisina, any amin’ny tanin’ny misiôna, “ireo singafototra hafa amin’ny firosoana izay voamarina ny fampiasana azy any amin’ny firenena tsirairay any, raha hita fa azo ampifanarahina amin’ny fombam-pivavahana kristianina”³⁷ L 65; jer. L 37-40..

Ankehitriny àry, amin’ny fombam-pivavahana rehetra latinina sy tatsinanana, ny firosoan’ny olon-dehibe ho kristianina dia manomboka raha vantany vao miditra amin’ny katekomenà izy ireo, mba hahatratra ny fara tampony amin’ny fankalazana iray ihany ny sakramenta telo : ny Batemy, ny Fankaherezana ary ny Eokaristia³⁸ jer. AFF 14; CIC, can. 851; 865; 866.. Amin’ny fombam-pivavahana tatsinanana, ny firosoan’ny ankizy ho kristianina dia manomboka amin’ny Batemy arahin’ny Fankaherezana sy ny Eokaristia eo no ho eo avy hatrany, fa amin’ny fombam-pivavahana rômanina kosa, dia mitohy izany mandritra ny taona maro ianarana ny katesezy, mba ho vita aty aoriana amin’ny Fankaherezana sy ny Eokaristia, fara tampony amin’ny firosoan’izy ireo ho kristianina³⁹ jer. CIC, can. 851, 2°; 868..

Amin’ny fombam-pivavahana ankalazana azy no hita mazava tsara ny hevitra sy ny fahasoavana amin’ny sakramentan’ny Batemy. Amin’ny fanarahana ireo fihetsika sy ireo teny mandritra ny fankalazana izany, omban’ny fandraisana anjara amim-pifantohana, no andraisan’ny mpino ny harem-pahalalana izay ampahafantarin’io sakramenta io sy tanterahiny ao amin’ny vao vita batemy tsirairay.

Ny famantarana ny Hazofijaliana, eo am-panombohana ny fankalazana, no ampisehoana ny marik’i Kristy eo amin’ny tenan’izay mpianany sy ampahafantarana ny fahasoavam-panavotana izay nampahazoan’i Kristy antsika tamin’ny alalan’ny Hazofijaliany.

Ny fitoriana ny Tenin’Andriamanitra no manazava ny fahamarinana nambara amin’ny mpangataka batemy sy ny mpiangona, ary mahatonga ny valim-pinoana, tsy azo sarahina amin’ny Batemy. Satria, ny Batemy, amin’ ny fomba manokana, no “sakramentan’ny finoana” noho izy fidirana ara-tsakramenta ao amin’ny fiainam-pinoana.

Satria ny Batemy midika fanafahana amin’ny fahotana sy ny mpandrisika amin’izany, ny devoly, dia anaovana tonom-bavaka iray (na maro) fandroahana demony ilay mpangataka batemy. Hosorana ny menaky ny katekomena izy na koa mametra-tanana aminy ny mpitarika ny fanompoam-pivavahana, ary izy kosa mandà an-kitsirano an’i Satana. Vita izany, dia azony atao ny manambara ny finoan’ny Fiangonana, izay amin’izany no “hanankinana” azy amin’ny Batemy⁴⁰ jer. Rôm 6,17..

Hamasinina amin’izay ny rano fanaovana batemy, amin’ny alalan’ny vavaka epikilezy (na amin’io fotoana io ihany, na amin’ny alin’ny Paka). Angatahin’ny Fiangonana amin’Andriamanitra, amin’ny alalan’ny Zanany, ny hirotsahan’ny herin’ny Fanahy Masina ao amin’io rano io, mba “hateraky ny rano sy ny Fanahy” (Jo 3,5) ireo izay hatao batemy ao.

Manaraka izany, ny votoatin’ny fombam-pivavahana amin’ny sakramenta : ny tena Batemy, izay mampahafantatra sy manatanteraka ny fahafatesana noho ny fahotana sy ny fidirana ao amin’ny fiainan’ny Trinite Masina Indrindra, amin’ny alalan’ny fanahafana ny misterin’ny Pakan’i Kristy. Amin’ny fanatsobohana intelo ao anaty rano an’ilay atao batemy no tanteraka amin’ny fomba miharihary ny Batemy. Kanefa, hatry ny fahagola, dia mety koa ny anomezana izany, amin’ny fandrotsahana intelo ny rano eo an-dohan’ilay atao batemy.

Amin’ny Fiangonana latinina, io fanatsobohana intelo io, dia arahin’ny tenin’ny mpandraharaha masina hoe : “R… izaho manao batemy anao amin’ny anaran’ny Ray, sy ny Zanaka, sy ny Fanahy Masina”. Amin’ny litorzia tatsinanana, rahefa voatodika any Atsinanana ny katekomena, dia hoy ny Pretra : “Ny mpanompon’ Andriamanitra, R…, dia atao batemy amin’ny anaran’ny Ray, sy ny Zanaka, sy ny Fanahy Masina”. Ary amin’ny fiantsoana ny anaran’ny olona tsirairay ny Trinite Masina Indrindra, dia alentiny ao anaty rano ilay atao batemy sy atsangany avy ao.

Ny fanosorana diloilo masina, diloilo nasiana zava-manitra sy nohamasinin’ny Eveka, dia midika ny fanomezana ny Fanahy Masina an’ilay vao vita batemy. Tonga kristianina izy, izany hoe : “voahosotry” ny Fanahy Masina, voakambana amin’i Kristy, izay voahosotra ho mpisorona, mpaminany ary mpanjaka⁴¹ jer. OBP 62..

Amin’ny litorzian’ireo Fiangonana Tatsinanana, ny fanosorana aorian’ny Batemy no sakramentan’ny Fanosorana masina (Kônfirmasiôna). Amin’ny litorzia rômanina, io no manambara ny fanosorana fanindroany amin’ny diloilo masina izay homen’ny Eveka : ny sakramentan’ny Fankaherezana, izay azo lazaina hoe “manamafy” ary mamarana ny fanosorana amin’ny Batemy.

Ny akanjo fotsy no ampisehoana an’ohatra, fa ny vita batemy dia “mitafy an’i Kristy” (Gal 3,27) : natsangan-ko velona miaraka amin’i Kristy. Ny jiro, arehitra amin’ny jiron’ny Paka, dia midika fa i Kristy no manazava ny zazavao amin’ny finoana. Ao amin’i Kristy, ireo vita batemy, no “fahazavan’izao tontolo izao” (Mt 5,14)⁴² jer. Filip 2,15.. Tonga zanak’Andriamanitra ao amin’ny Zanany Lahitokana amin’izay ilay vao vita batemy. Afaka manambara ilay vavaky ny zanak’ Andriamanitra izy : ny “Rainay”.

Ny fandraisana kômonio voalohany amin’ny Eokaristia. Noho ilay zazavao amin’ny finoana tonga zanak’Andriamanitra, mitafy ny akanjo fitondra amin’ny fampakaram-bady, dia voaray “ao amin’ny fanasam-be amin’ny fampakaram-badin’ny Zanak’Ondry” izy, ary mandray ny sakafon’ ny fiainam-baovao, dia ny Vatana aman-dRan’i Kristy. Ireo Fiangonana tatsinanana dia mitana amim-pahamalinana tokoa ny firaisan’ny firosoana ho kristianina, amin’ny fanomezana ny kômonio masina an’ izay rehetra vao vita batemy sy fankaherezana, na dia amin’ny ankizy madinika aza, amin’ny fahatsiarovana ny tenin’ny Tompo hoe : “Avelao ny ankizy madinika hanatona Ahy, fa aza rarànareo” (Mk 10,14). Ny Fiangonana latinina, izay manokana ny fahazoana mandray ny kômonio masina ho an’ireo izay tonga amin’ny taona maha-vory saina, dia mampiseho ny fivelaran’ny Batemy ao amin’ny Eokaristia, amin’ny fampanatonana eo amin’ny ôtely ny ankizy vao vita batemy amin’ny vavaka Rainay.

Ny tsodrano manetriketrika no mamarana ny fankalazana ny Batemy. Amin’ny fotoana fanaovana Batemin-jaza vao teraka, dia mitana toerana manokana ny fitsofan-drano ny reny.

“Ny olombelona rehetra tsy mbola vita batemy, ary izy ihany, no mahazo mandray ny Batemy”⁴³ CIC, can. 864; CCEOCCEO — Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium, can. 679..

Hatrany am-piandohan’ny Fiangonana, ny Batemin’olon-dehibe dia toe-javatra mahazatra indrindra teo amin’ny toerana izay mbola vao haingana no nitorìna ny Evanjely. Koa ny katekomenà (fiomanana amin’ny Batemy) no nitana toerana lehibe tamin’izay. Amin’ny maha-fampahalalana ny finoana sy ny fiainana kristianina azy, dia tsy maintsy nalamina izany amin’ny fandraisana ny fanomezan’Andriamanitra ao amin’ny Batemy, ny Fankaherezana ary ny Eokaristia.

Ny katekomenà, na fampianarana amam-panabeazana ny katekomena, dia mikendry ny hahafahan’ireo katekomena mitondra ny fibebahan’izy ireo sy ny finoan’izy ireo ho amin’ny fahamatorana, ho valin’ny fanaovan’ Andriamanitra dingana mialoha sy ho firaisana amin’ny ankohonam-piangonana. Ny atao amin’izany dia “fampianarana amam-panabeazana ho amin’ny fiainana kristianina tsy misy tomika (…) izay amin’ny alalan’izany no iraisan’ny mpianatra amin’i Kristy Mpampianany. Noho izany, ny katekomena dia tsy maintsy tarihina hahalala (…) ny misterim-pamonjena sy ny fampiharana eo amin’ny fiainana ny Vaovao Mahafaly, sy hampidirina amin’ny fiainana ny finoana, ny litorzia ary ny fitiavana ny Vahoakan’Andriamanitra, amin’ny alalan’ny fombam-pivavahana masina, ankalazaina amin’ny fotoana mifandimbidimby”⁴⁴ AFF 14; jer. OICA 19 sy 98..

Ny katekomena “dia efa tafaray amin’ny Fiangonana, efa anisan’ny ao an-tranon’i Kristy, ka tsy mahagaga raha miaina ny finoana, ny fanantenana ary ny fitiavana izy ireo”⁴⁵ AFF 14.. “Efa mambomba azy ireo ho toy ny ankohonany ao anatin’ny fitiavany amin’ny fikarakarana azy ireo, ny Fiangonana Reny”⁴⁶ FF 14; jer. CIC, can. 206; 788..

Ny zaza, noho izy teraka miaraka amin’ny fomba aman-toetra maha-olombelona lavo sy voaloton’ny fahotana tamin’ny fototra, dia mila koa ny fahateraham-baovao amin’ny Batemy⁴⁷ jer. DS 1514DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum., mba ho afaka amin’ny herin’ ny maizina sy ho afindra ao amin’ny toeram-pahafahan’ny zanak’ Andriamanitra⁴⁸ jer. Kôl 1,12-14., izay ho amin’izany no iantsoana ny olombelona rehetra. Ny fanomezana tena maimaim-poana tokoa ny fahasoavam-pamonjena dia miseho manokana ao amin’ny Batemin-jaza. Koa noho izany, ny Fiangonana sy ny ray aman-dreny dia manesotra ny zaza amin’ny fahasoavana tsy voavidim-bola hahatongavana ho zanak’Andriamanitra, raha tsy manome ny Batemy azy ao aoriana kely ny nahaterahany⁴⁹ jer. CIC, can. 867; CCEOCCEO — Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium, can. 686, §1..

Ho fantatry ny ray aman-dreny kristianina fa io fomba fanao io dia mifanaraka koa amin’ny andraikitra maha-mpamelona azy ireo amin’ny fiainana izay nankinin’Andriamanitra tamin’izy ireo⁵⁰ jer. FF 11; 41; AFF 48AFF — Ad gentes; CIC, can. 774, § 2; 1136..

Lovam-panahin’ny Fiangonana efa fahagola ny fanaovana Batemin-jaza. Voamarina mazava tsara izany hatramin’ny taonjato faharoa. Kanefa, azo inoana fa nanomboka tany am-piandohan’ny fitorian-tenin’ny apôstôly, rahefa nandray ny Batemy ny “iray trano” manontolo⁵¹ jer. Asa 16,15.33; 18,8; 1 Kôr 1,16., dia natao batemy koa ny zaza⁵² jer. CDF, instr. "Pastoralis actio"..

Sakramentan’ny finoana ny Batemy⁵³ jer. Mk 16,16.. Mila ankohonan’ny mpino anefa ny finoana. Tsy misy afa-tsy amin’ny finoan’ny Fiangonana ihany ny mpino tsirairay no afaka mino. Ny finoana izay ilaina amin’ny Batemy dia finoana tsy lavorary sy tsy matotra, fa fanombohana ihany izay ilaina hitombo. Ny katekomena na ny mpiantoka azy dia anontaniana hoe : “Inona no angatahinareo amin’ny Fiangonan’Andriamanitra ? Dia valiany hoe : Ny finoana !”

Eo amin’ny vita batemy rehetra, na ankizy na olon-dehibe, tokony hitombo hery ny finoana aorian’ny Batemy. Izany indrindra no ankalazan’ny Fiangonana isan-taona, amin’ny Alin’ny Paka, ny fanavaozana ny toky tamin’ny Batemy. Ny fanomanana amin’ny Batemy dia tsy mitondra afa-tsy eo amin’ny tokonam-baravaran’ny fiainam-baovao. Ny Batemy no loharanon’ny fiainam-baovao ao amin’i Kristy izay avy amin’izany no ipoiran’ny fiainana kristianina manontolo.

Mba hahafahan’ny fahasoavan’ny Batemy mivelatra, zava-dehibe ny fanampian’ireo ray aman-dreny. Eo koa ny anjara toeran’ny ray na ny reny mpiantoka, izay tsy maintsy ho mpino marim-pototra, afaka sy vonona hanampy ny vao vita Batemy, na ankizy na olon-dehibe, eny an-dalany amin’ny fiainana kristianina⁵⁴ jer. CIC, can. 872-874.. Tena asam-piangonana tokoa (officium)⁵⁵ jer. L 67. ny lahasan’izy ireo. Ny ankohonam-piangonana manontolo dia samy miantso-roka ny anjara andraikitra amin’ny fampivelarana sy ny fitahirizana ny fahasoavana noraisina tamin’ny Batemy.

Ny mpandraharaha masina manam-pahefana andavanandro hanao batemy dia ny Eveka sy ny Pretra, ary, ao amin’ny Fiangonana latinina, ny Diakra koa⁵⁶ jer. CIC, can. 861, § 1; CCEOCCEO — Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium, can. 677, § 1.. Raha toa ka an-kamehana, ny olona rehetra, na dia tsy vita batemy aza, raha manana ny fikasana ilaina, dia afaka manao batemy, amin’ny fampiasana ny rijan-teny fanaovana batemy amin’ny anaran’ny Trinite⁵⁷ jer. CIC, can. 861, § 2.. Ny fikasana ilaina, dia ny finiavana hanao izay ataon’ny Fiangonana amin’ny fanaovana batemy, sy mampiasa ny rijan-teny fanaovana batemy amin’ny Anaran’ny Trinite. Tsapan’ny Fiangonana ny anton’io fahazoan’ ny olona rehetra manao batemy io amin’ny sitrapon’Andriamanitra hamonjy ny daholobe⁵⁸ jer. 1 Tim 2,4. sy amin’ny ilana ny Batemy ho amin’ny famonjena⁵⁹ jer. Mk 16,16..

Ny Tenan’Izy Tompo mihitsy no manamafy fa ilaina ho amin’ny famonjena ny Batemy⁶⁰ jer. Jo 3,5.. Koa nandidy ny mpianany Izy hitory ny Evanjely sy hanao batemy ny firenen-drehetra⁶¹ jer. Mt 28,20; jer. DS 1618DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum; FF 14; AFF 5.. Ilaina amin’ny famonjena ny Batemy ho an’ireo izay nitorìna ny Evanjely sy izay afaka mangataka io sakramenta io⁶² jer. Mk 16,16.. Tsy mahafantatra fomba hafa afa-tsy ny Batemy ny Fiangonana mba hiantohana ny fidirana any amin’ny hasambarana mandrakizay ; izany no antony itandremany tsy hanao an-tsirambina ny iraka noraisiny avy amin’ny Tompo mba hahatonga izay rehetra mety hatao batemy ho “ateraka amin’ny rano sy ny Fanahy”. Nakamban’Andriamanitra amin’ny sakramentan’ny Batemy ny famonjena, nefa ny Tenan’Izy Andriamanitra tsy voafatotry ny sakramentany.

Hatramin’ny ela ny Fiangonana no mitana ny finoana tsy voahozongozona fa ireo izay niharan’ny fahafatesana noho ny finoana, tsy nandray akory ny Batemy, dia vita batemy tamin’ny alalan’ny fahafatesan’izy ireo ho an’i Kristy sy miaraka Aminy. Io Batemy amin’ny ra io, toy ny faniriana ny Batemy, dia mitondra ny vokatry ny Batemy, na dia tsy sakramenta aza.

Ho an’ny katekomena izay maty alohan’ny Batemin’izy ireo, ny fanirian’izy ireo miharihary mazava handray izany miaraka amin’ny nenina noho ny fahotan’izy ireo sy amin’ny fifankatiavana, no miantoka ny famonjena ho azy ireo izay tsy afaka noraisiny tamin’ny alalan’ny sakramenta.

“Satria maty ho an’ny olona rehetra i Kristy, ary tena tokana tokoa ny fiantsoana farany ny olombelona, izany hoe ny fiantsoan’Andriamanitra, dia tsy maintsy heverintsika fa ny Fanahy Masina no manolotra ho an’ny olona rehetra, araka izay fomba fantatr’Andriamanitra, ny fahazoan’izy ireo miombona amin’ny misterin’ny Paka”⁶³ FAA 22; jer. FF 16; AFF 7.. Ny olona rehetra mikatsaka ny fahamarinana sy manao ny sitrapon’Andriamanitra araka izay fantany amin’izany, na dia tsy mahalala ny Evanjelin’i Kristy sy ny Fiangonany aza, dia mety ho voavonjy. Azo heverina fa ny olona toy izany dia ho naniry ny Batemy tamin’ny fomba mazava tsara raha toa ka fantatr’izy ireo ny ilana izany.

Raha ny amin’ny zaza maty tsy vita batemy, tsy misy azon’ny Fiangonana atao afa-tsy ny manankina azy ireo amin’ny famindram-pon’ Andriamanitra, tahaka ny anaovany izany amin’ny fombam-pivavahana fandevenana azy ireo. Satria, ny halehiben’ny famindram-pon’ Andriamanitra “izay tia ny hahavoavonjy ny olona rehetra” (1 Tim 2,4), sy ny fanehoam-pitiavan’i Jesoa ny zaza, izay nahatonga Azy niteny hoe : “Avelao ny zaza hanatona Ahy, fa aza rarànareo” (Mk 10,14), no ahafahantsika manantena fa mety hisy ny lalam-pamonjena ho an’ny zaza maty tsy vita batemy. Izany indrindra koa no manery mafy ny Fiangonana hanao antso avo mba tsy hanakana ny zaza hanatona an’i Kristy amin’ny alalan’ny fanomezana ny Batemy masina.

Ny vokatra samihafa amin’ny Batemy dia ampahafantarina amin’ny alalan’ireo singafototry ny zavatra tsapan’ny fandrenesana amin’ny fombam-pivavahana ara-tsakramenta. Ny fandentehana ao anaty rano dia ilazana ny fanehoana an’ohatra ny fahafatesana sy ny fanadiovana, nefa koa ny fahaterahana indray sy ny fanavaozana. Ny vokatra roa lehibe indrindra amin’ny Batemy àry dia ny fanadiovana ny fahotana sy ny fahateraham-baovao ao amin’ny Fanahy Masina⁶⁴ jer. Asa 2,38; Jo 3,5..

Amin’ny alalan’ny Batemy, voavela avokoa ny fahotana rehetra, ny fahotana tamin’ny fototra sy ny fahotana rehetra nataon’ny isam-batan’ olona ary koa ny sazy rehetra vokatry ny fahotana⁶⁵ jer. DS 1316DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum.. Satria, eo amin’ireo izay nateraka indray, tsy misy mihitsy antony izay misakana azy ireo tsy hiditra any amin’ny Fanjakan’Andriamanitra, na ny fahotan’i Adama, na ny fahotan’ny olona tsirairay, na ny vokatry ny fahotana, izay ny fisarahana amin’Andriamanitra no mamohehatra indrindra.

Mitoetra ihany anefa, ao amin’ny vita batemy, ny vokatra misy fetra sasantsasany tamin’ny fahotana, toy ny fijaliana izany, ny aretina, ny fahafatesana, na ny faharefo zary raiki-tampisaka amin’ny fiainana, toy ny fahalemen-toetra, sns., tahaka izany koa ny fironana amin’ny fahotana izay antsoin’ny Lovam-pampianarana hoe fanirian-dratsy, na, ara-panoharana, “foibem-pahotana” (fomes peccati). “Ny fanirian-dratsy, na tavela ho an’ny ady ataontsika aza, dia tsy afaka hanimba ireo izay tsy mankato izany, amin’ny fanoherana azy amin-kerim-po amin’ny alalan’ ny fahasoavan’i Kristy. Fanampin’izany, “izay hiady araka ny fitsipika no hosatroham-boninahitra (2 Tim 2,5) ”⁶⁶ Kôns. Trente: DS 1515DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum..

Tsy hoe manadio fotsiny ny fahotana rehetra ny Batemy, fa mahatonga koa ny zazavao amin’ny finoana ho “zavaboary vaovao” (2 Kôr 5,17), ho zanaka atsangan’Andriamanitra⁶⁷ jer. Gal 4,5-7. izay tonga mpandray anjara amin’ny fomba aman-toetran’Andriamanitra⁶⁸ jer. 2 Pi 1,4., rantsambatan’i Kristy⁶⁹ jer. 1 Kôr 6,15; 12,27. sy mpiray lova Aminy⁷⁰ jer. Rôm 8,17., tempolin’ny Fanahy Masina⁷¹ jer. 1 Kôr 6,19..

Omen’ny Trinite Masina Indrindra an’ilay vita batemy ny fahasoavana mahamasina, ny fahasoavam-panamarinana izay : - mahatonga azy ho afaka mino an’Andriamanitra, manantena Azy ary tia Azy amin’ny alalan’ny herim-panahy avy amin’Andriamanitra ; - manome azy ny fahazoa-mivelona sy fahafaha-miasa eo ambany fitarihan’ny Fanahy Masina amin’ny alalan’ny fanomezan’ny Fanahy Masina ; - ahafahany mitombo amin’ny hatsarana amin’ny alalan’ny herim-panahy enti-mitondra tena. Araka izany, ao amin’ny Batemy masina no misy ny fakan’ny foto-javatra rehetra momba ny fiainana mihoatra ny natoraly eo amin’ny kristianina.

Mahatonga antsika ho rantsambatan’ny Vatan’i Kristy ny Batemy. “Koa noho izany, (…) moa va tsy mifampirantsambatana avokoa isika rehetra?” (Efez 4,25). Mampikambana amin’ny Fiangonana ny Batemy. Avy ao amin’ny dobo fanaovana batemy no teraka ilay Vahoaka tokan’ Andriamanitry ny Fanekem-pihavanana Vaovao, izay mihoatra ny fetra rehetra voa-Janahary na maha-olon’ny firenena, ny kolontsaina, ny firazanana ary ny maha-lahy sy maha-vavy : “Moa tsy Fanahy iray ihany va no nanaovana batemy antsika rehetra, mba hirafitra ho vatana iray ihany isika ?” (1 Kôr 12,13).

Manjary “vato velona” mba ho “fananganana ny tempoly fanahy, ho mpisorona masina” (1 Pi 2,5) ireo vita batemy. Amin’ny alalan’ny Batemy no mandray anjaran’ny maha-mpisorona an’i Kristy, amin’ny fanirahana maha-mpaminany sy maha-mpanjaka Azy izy ireo, ka manjary “taranaka voafidy, mpisorona manjaka, firenena masina, vahoaka navotana, mba hitory ny hatsaran’Ilay izay niantso azy (ireo) hiala amin’ny maizina ho amin’ny fahazavany mahagaga” (1 Pi 2,9). Manome anjara amin’ny fisoronana iombonan’ny mpino ny Batemy.

Ny vita batemy, noho izy manjary rantsambatan’ny Fiangonana, dia tsy azy intsony ny tenany⁷² jer 1 Kôr 6,19., fa an’Ilay izay maty sy nitsangan-ko velona ho antsika⁷³ jer. 2 Kôr 5,15.. Koa noho izany, voantso izy hankato ny hafa⁷⁴ jer. Efez 5,21; 1 Kôr 16,15-16., hanompo azy ireo⁷⁵ jer. Jo 13,12-15. ao anatin’ny fiombonana amin’ny Fiangonana, sy ho olona “fatra-panaiky sy mora anarin’ ” ireo filoha mpitondran’ny Fiangonana⁷⁶ jer. Heb 13,17. ary mandray azy ireo amim-panajana sy amim-pitiavana⁷⁷ jer. 1 Tes 5,12-13.. Tahaka ny maha-loharanon’ andraikitra sy adidy ny Batemy, dia tahaka izany koa no ananan’ny vita batemy zo eo anivon’ny Fiangonana : mandray ireo sakramenta, velomina amin’ny tenin’Andriamanitra ary tohanana amin’ ny fanampiana hafa ara-panahy avy amin’ny Fiangonana⁷⁸ jer. FF 37; CIC, can. 208-223; CCEOCCEO — Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium, can. 675,2..

“Noho izy ireo manjary zanak’Andriamanitra tamin’ny fiterahana indray [tamin’ny Batemy], (ireo vita batemy) dia tsy maintsy manambara eo anatrehan’ny olona, ny finoana izay noraisiny avy amin’Andriamanitra tamin’ny alalan’ny Fiangonana”⁷⁹ FF 11., ary mandray anjara amin’ny raharaha maha-apôstôly sy maha-misiônera ny Vahoakan’Andriamanitra⁸⁰ jer. FF 17; AFF 7; 23..

Ny Batemy no iorenan’ny fototry ny fiombonana eo amin’ny kristianina rehetra, ary koa amin’ireo izay tsy mbola miombona tanteraka amin’ny Fiangonana katôlika : “Satria, ireo izay mino an’i Kristy sy izay nandray ara-dalàna ny Batemy dia misy fiombonana ihany, na dia tsy lavorary aza, amin’ny Fiangonana katôlika. (…) Noho izy ireo nohamarinina tamin’ny finoana noraisina tamin’ny Batemy, voakambana amin’i Kristy, dia ara-drariny no itondran’izy ireo ny anarana hoe kristianina, ary ny zanaky ny Fiangonana katôlika dia tena manaiky marina azy ireo ho havana ao amin’ny Tompo”⁸¹ EK 3.. “Noho izany, ny Batemy no fatotra ara-tsakramenta mahairay, misy ao amin’ireo izay nateraka indray taminy”⁸² EK 22..

Mitovy endrika amin’i Kristy⁸³ jer. Rôm 8,29. ny vita batemy, noho izy voakambana amin’i Kristy tamin’ny Batemy. Mampisy marika ara-panahy tsy maty vonoina (character) ao amin’ny kristianina ny Batemy, avy amin’ny maha-an’i Kristy azy. Tsy voafafan’ny fahotana na oviana na oviana io marika io, na dia ny fahotana aza no manakana ny Batemy tsy hitondra ny vokatry ny famonjena⁸⁴ jer. DS 1609-1619DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum.. Araka izany, izay vita batemy dia tsy azo atao intsony.

Noho ireo mpino nakamban’ny Batemy amin’ny Fiangonana, dia mahazo marika ara-tsakramenta izy ireo, izay manokana azy ireo ho amin’ny fanompoam-pivavahana kristianina⁸⁵ jer. FF 11.. Ny fitomboky ny Batemy no mahatonga ny kristianina ho afaka sy hirotsaka hanompo an’Andriamanitra amin’ny fandraisana anjara maharitra amin’ny litorzia masin’ny Fiangonana, sy hampiasa ny maha-mpisorona azy ireo avy amin’ny Batemy, amin’ny fanehoam-piainana masina sy fifankatiavana mahomby⁸⁶ jer. FF 10..

Ny “fitomboky ny Tompo” (“Dominicus character”⁸⁷ Md Augustin, ep. 98,5.) dia ny fitomboka izay nanamarihan’ny Fanahy Masina antsika “ho amin’ny andron’ny fanavotana” (Efez 4,30)⁸⁸ jer. Efez 1,13-14; 2 Kôr 1, 21-22.. “Ny Batemy, araka izany, no fitomboky ny fiainana mandrakizay”⁸⁹ Md Irénée, dem. 3.. Ny mpino izay “hahatahiry ny fitomboka” hatramin’ny farany, izany hoe izay haharitra tsy mivadika amin’ny zavatra takìn’ny Bateminy, no afaka “homarihina amin’ny famantaram-pinoana”⁹⁰ MR, Canon Romain., miaraka amin’ny finoana tamin’ny Bateminy, eo am-piandrasana ny fahitana amim-pahasambarana an’Andriamanitra – fahatontosan’ny finoana - sy amin’ny fanantenana ny fitsanganan-ko velona.

Miaraka amin’ny Batemy sy ny Eokaristia, no mitambatra ho vondron’ “ireo sakramenta firosoana ho kristianina” ny sakramentan’ny Fanka-herezana, izay tokony harovana ny mahairay azy. Noho izany, tsy maintsy hazavaina amin’ireo mpino, fa ny fandraisana ity sakramenta ity dia ilaina amin’ny fahatanterahan’ny fahasoavan’ny Batemy⁹³ jer. OCf praenotanda 1.. Satria, “amin’ny alalan’ny sakramentan’ny Fankaherezana, mihalavorary kokoa ny fatotra mampiray an’ireo vita batemy amin’ny Fiangonana ; nampitomboina hery manokana avy amin’ny Fanahy Masina izy ireo, ary voadidy araka izany amin’ny fomba hentitra kokoa hampiely sy hiaro ny finoana amin’ny teny sy amin’ny asa tena fijoroana ho vavolombelon’i Kristy tokoa”⁹⁴ FF 11; jer. OCf praenotanda 2..

Ao amin’ny Testamenta Taloha, nambaran’ireo mpaminany fa ny Fanahin’ny Tompo dia hitoetra ao amin’ilay Mesia antenaina⁹⁵ jer. Iz 11,2., ho amin’ny fanirahana maha-mpamonjy Azy⁹⁶ jer. Lk 4,16-22; Iz 61,1.. Ny fidinan’ny Fanahy Masina teo ambonin’i Jesoa tamin’ny fotoana nanaovan’i Joany batemy Azy no famantarana fa Izy no Ilay tsy maintsy ho avy, Izy no ilay Mesia, ilay Zanak’Andriamanitra⁹⁷ jer. Mt 3,13-17; Jo 1,33-34.. Noforonin’ny Fanahy Masina Izy ka ny fiainany manontolo sy ny iraka manontolo nampanaovina Azy, dia tontosa tamin’ny firaisana feno amin’ny Fanahy Masina, izay omen’ny Ray Azy “tsy misy fetrany” (Jo 3,34).

Ary izany hafenoan’ny Fanahy izany dia tsy tokony hijanona fotsiny ho an’ny Mesia irery ihany, fa tokony hampitaina amin’ny Vahoakan’ny Mesia manontolo ⁹⁸ jer. Ezek 36,25-27; Joely 3,1-2.. Imbetsaka i Kristy no nampanantena an’io firotsahan’ny Fanahy io⁹⁹ jer. Lk 12,12; Jo 3,5-8; 7,37-39; 16,7-15; Asa 1,8., fampanantenana izay notanterahiny tamin’ny andron’ny Paka aloha¹⁰⁰ jer. Jo 20,22., ary tato aoriana, tamin’ny fomba manetriketrika ny andron’ny Pantekôty¹⁰¹ jer. Asa 2,1-4.. Fenon’ny Fanahy Masina ny apôstôly ka nanomboka nitory “ny zava-mahagaga ataon’Andriamanitra” (Asa 2,11), ary i Piera koa nanambara fa io firotsahan’ny Fanahy io no famantarana ny fotoanan’ny Mesia¹⁰² jer. Asa 2,17-18.. Tamin’izany, ireo izay nino tamin’ny toritenin’ny apôstôly sy natao batemy, dia nandray koa ny fanomezana ny Fanahy Masina¹⁰³ jer. Asa 2,38..

“Ny apôstôly, hatramin’io fotoana io, mba hanatanterahana ny sitrapon’i Kristy, dia nampita tamin’ireo zazavao amin’ny finoana, tamin’ny alalan’ ny fametrahan-tanana, ny fanomezana ny Fanahy izay mitondra any amin’ny fanaperan’ny fahasoavan’ny Batemy¹⁰⁴ jer. Asa 8,15-17; 19,5-6.. Izany no antony anomezan’ ny Taratasy ho an’ny Hebrio anjara toerana ny fitambaram-pampianarana momba ny Batemy ary koa momba ny fametrahan-tanana, ho anisan’ireo singafototry ny fampianarana voalohany ho an’ny kristianina¹⁰⁵ jer. Heb 6,2.. Ara-drariny ny fankatoavan’ny lovam-pampianarana katôlika fa ny fametrahan-tanana no fiandohan’ny sakramentan’ny Fankaherezana izay mampaharitra, amin’ ny fomba toy izany, ao amin’ny Fiangonana, ny fahasoavana amin’ny Pantekôty”¹⁰⁶ Paoly VI, const. Ap. "Divinae consortium naturae"..

Tsy ela taty aoriana, mba hahafantarana tsaratsara kokoa ny fanomezana ny Fanahy Masina, dia nampiana fanosorana diloilo manitra (chrême) ny fametrahan-tanana. Manazava ny anarana hoe “kristianina” ity fanosorana ity, izay midika hoe “voahosotra” ary ny fiandohany dia avy amin’ny an’ny Tenan’Izy Kristy ihany, Izy izay “nohosoran’Andriamanitra tamin’ny Fanahy Masina” (Asa 10,38). Ary io fombam-pivavahana fanosorana io dia misy hatramin’izao androntsika izao, na any amin’ny Fiangonana Tatsinanana na any amin’ny Fiangonana Tandrefana. Izany no antony iantsoan’ny Tatsinanana ity sakramenta ity hoe fanosorana masina, fanosorana diloilo, na myron, izay midika hoe “diloilo masina”. Amin’ny Tandrefana ny anarana hoe Fankaherezana no manome hevitra fa io sakramenta io dia sady manamafy ny finoana tamin’ny Batemy no manamafy orina ny fahasoavan’ny Batemy.

Tamin’ny taonjato voalohandohany, mazàna ny Fankaherezana dia natambatra tamin’ny fankalazana tokana niaraka tamin’ny Batemy, ka nahatonga miaraka amin’ity ho “sakramenta roa sosona”¹⁰⁷ jer. Md Cyprien, ep. 73,21., araka ny fomba fitenin’i Md Cyprien. Anisan’ireo antony hafa, ny fitomboan’ny Batemin-jaza, ary mandavantaona izany, sy ny fitomboan’ny paroasy (ambanivohitra) izay nampiitatra ny diôsezy, tsy nahafahan’ny Eveka ho tonga intsony tamin’ny fankalazana ny Batemy rehetra. Tany amin’ny Tandrefana, satria nirina atokana ho an’ny Eveka ny fanatontosana ny Batemy, dia nasiana fanasarahana ara-potoana ny sakramenta roa. Ny Tatsinanana dia nitana ho iray ny sakramenta anankiroa, hany ka ny Pretra izay manao ny batemy ihany no manome koa ny Fankaherezana. Tsy azon’ilay Pretra atao anefa izany afa-tsy amin’ny “myron” (“diloilo masina”) nohamasinin’ny Eveka¹⁰⁸ jer. CCEOCCEO — Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium, cann. 695,1; 696,1..

Nisy fomba iray nahazatra tao amin’ny Fiangonan’i Rôma nanamora ny fiitaran’ny fanao tandrefana, noho ny fanosorana indroa miantoana amin’ny diloilo masina aorian’ny Batemy : izay efa nataon’ny Pretra tamin’ilay zazavao amin’ny finoana, tamin’ny famoahana azy avy tao amin’ny fandroana amin’ny Batemy, dia tanterahin’ny Eveka amin’ny fanosorana fanindroany eo amin’ny handrin’ny tsirairay amin’ireo vao natao batemy¹⁰⁹ jer. Md Hippolyte, trad. ap. 21.. Ny fanosorana voalohany amin’ny diloilo masina, ilay izay omen’ny Pretra, dia mijanona ho mikambana amin’ny fombam-pivavahana fanaovana batemy ; midika ho fandraisan’ anjaran’ny vita batemy izany, amin’ny anjara raharaha maha-mpaminany, maha-mpisorona ary maha-mpanjaka an’i Kristy. Raha olon-dehibe no omena ny Batemy, tsy misy afa-tsy fanosorana iray ihany aorian’ny Batemy : ny an’ny Fankaherezana.

Ny fanaon’ny Fiangonana Tatsinanana dia manamafy bebe kokoa ny mahairay ny firosoana ho kristianina. Ny an’ny Fiangonana latinina kosa, dia mampiseho mazavazava kokoa ny fiombonan’ilay vao tonga kristianina amin’ny Evekany, izay antoka sy mpanompon’ny maha-iray ny Fiangonany, ny maha-katôlika azy sy ny maha-apôstôlika azy, ary amin’ny alalan’izany, ny fifamatorana amin’ny fiandohan’ny Fiangonan’i Kristy avy amin’ny apôstôly.

Ao amin’ny fombam-pivavahan’ity sakramenta ity, tsara ny mamakafaka ny famantarana amin’ny fanosorana sy izay ambaran’ny fanosorana sy araikiny : ny fitomboka ara-panahy. Ny fanosorana, ao amin’ny fanehoana an’ohatra ara-baiboly sy fahagola, dia manana dikany maro : ny menaka dia famantarana ny fahavokaram-be¹¹⁰ jer. Det 11,14, ets. sy ny hafaliana¹¹¹ jer. Sal 23,5; 104,15.; manadio izy (fanosorana aloha sy aorian’ny fandroana) sy manalefaka (fanosorana ny mpanao fanatanjahan-tena sy ny mpitolona); famantarana ny fanasitranana izy, satria manalefaka ny ratra sy ny fery¹¹² jer. Iz 1,6; Lk 10,34., ary mampamirapiratra amin’ny hatsaran-tarehy, mahamiramirana amin’ny fahasalamana, mampisandrahaka ny hery.

Hita eo amin’ny fiainana ara-tsakramenta daholo ny dikan’ireo fanosorana diloilo rehetra ireo. Ny fanosorana alohan’ny Batemy amin’ny menaky ny katekomena dia midika fanadiovana sy fampatanjahana; ny fanosorana ny marary dia maneho fanasitranana sy fampaherezana. Ny fanosorana amin’ny diloilo masina aorian’ny Batemy, amin’ny Fankaherezana ary amin’ny Filaharana, dia famantarana ny fanamasinana. Amin’ny Fankaherezana, ny kristianina, izany hoe ireo izay voahosotra, dia mandray anjara bebe kokoa amin’ny fanirahana an’i Jesoa-Kristy sy amin’ny hafenoan’ny Fanahy Masina izay manenika Azy, mba ho ny fiainan’izy ireo manontolo no hamoaka “ny hanitra mameroveron’i Kristy”¹¹³ jer. 2 Kôr 2,15..

Amin’io fanosorana io no andraisan’ilay ankaherezina “ny marika”, ny fitomboky ny Fanahy Masina. Ny fitomboka dia fanehoana an’ohatra ny olona¹¹⁴ jer. Jen 38,18; Ton 8,6., famantarana ny fahefany¹¹⁵ jer. Jen 41,42., ny maha-tompon’ny zavatra iray azy¹¹⁶ jer. Det 32,34. - tahaka izany no nanamarihana an’ireo miaramila tamin’ny fitomboky ny lehiben’izy ireo ary koa ireo andevo tamin’ny an’ny tompon’izy ireo - ; ny fitomboka no manamarina ny taratasy iray momba ny fitsaràna¹¹⁷ jer. 1 Mpanj 21,8. na taratasy fanamarinana iray¹¹⁸ jer. Jer 32,10. ary mety mahatonga izany ho tsiambaratelo¹¹⁹ jer. Iz 29,11..

Ny Tenan’i Kristy mihitsy no manambara fa voamariky ny fitomboky ny Rainy Izy¹²⁰ jer. Jo 6,27.. Ny kristianina koa dia nasiana fitomboka : “Ilay izay manamafy anay miaraka aminareo ao amin’i Kristy sy izay nanome anay ny fanosorana, dia Andriamanitra izany, Izy no nanisy ny fitombokany tao amintsika, ary nametraka ao am-pontsika ny antoky ny Fanahy” (2 Kôr 1,21-22)¹²¹ jer. Efez 1,13; 4,30.. Io fitomboky ny Fanahy Masina io no manamarika ny maha-an’i Kristy manontolo, ny fametrahana amin’ny fanompoany mandrakizay, nefa koa ny fampanantenana ny fiarovan’Andriamanitra amin’ny fitsapan-dehibe any amin’ny andro farany any¹²² jer. Apôk 7,2-3; 9,4; Ezek 9,4-6..

Ny fotoan-dehibe izay mialoha ny fankalazana ny Fankaherezana, nefa raha ny marina, anisany ihany, dia ny fanamasinana ny diloilo. Ny Eveka no manamasina ny diloilo ho an’ny diôseziny manontolo, ny Alakamisy Masina, mandritra ny Lamesa fanamasinana diloilo. Any amin’ny Fiangonana Tatsinanana, io fanamasinana io dia natokana ihany ho an’ny Patriarka :

Toy izao no ambaran’ny litorzia tao Antiôkia amin’ny epikilezy fanamasinana ny diloilo (myron) : “[Ry Ray ô (…), iraho ny Fanahinao Masina] ho eto aminay sy ho eto amin’ity diloilo izay manoloana anay ity ary hamasino izy, ho an’ireo rehetra izay hohosorana sy homarihina amin’izany, mba ho : diloilo masina, diloilo maha-mpisorona, diloilo maha-mpanjaka, fanosoram-pifaliana, fitafiam-pahazavana, akanjom-pamonjena, fanomezana ara-panahy, fanamasinana ny fanahy amam-batana, hasambarana maharitra lalandava, fitomboka tsy maty vonoina, ampingan’ny finoana ary fiarovan-doha mahery dia mahery hanoherana ny tsanganasa rehetra ataon’ilay Mpanohitra”¹²³ Pontificale iuxta ritum Ecclesiae Syrorum Occidentalium id est Antochiae, pars I..

Rahefa ankalazaina misaraka amin’ny Batemy ny Fankaherezana, toy ny fanao amin’ny fombam-pivavahana rômanina, dia ny fanavaozana ny toky tamin’ny Batemy sy ny fiekem-pinoan’ireo mpiomana handray ny Fankaherezana no anombohana ny litorzian’ny sakramenta. Hita mazava amin’izany fa milahatra manaraka ny Batemy ny Fankaherezana¹²⁴ jer. L 71.. Raha olon-dehibe no atao batemy, dia mandray eo no eo avy hatrany ny Fankaherezana izy, ary mandray anjara amin’ny Eokaristia¹²⁵ jer. CIC, can. 866..

Amin’ny fombam-pivavahana rômanina, manatsotra ny tanana eo amin’ ireo rehetra atao Fankaherezana ny Eveka, fihetsika izay, hatramin’ny andron’ny apôstôly no famantarana ny fanomezana ny Fanahy. Ary hoy ny Eveka mitalaho ny firotsahan’ny Fanahy :

Ry Andriamanitra tsara fo indrindra, Rain’i Jesoa-Kristy Tomponay ô, topazo maso ireto vita batemy izay ametrahanay tanana ireto : tamin’ny Batemy no nanafahanao azy ireo tamin’ny fahotana, niterahanao azy ireo indray tamin’ny rano sy ny Fanahy. Araka ny nampanantenainao, arotsahy eo amin’izy ireo ankehitriny ny Fanahinao Masina; omeo azy ireo feno ny Fanahy izay mitoetra ao amin’i Jesoa Zanakao : fanahy fahendrena sy fahazavan-tsaina, fanahy fifidianana sy faherezana, fanahy fahalalana sy fitiavana maha-zanaka; fenoy fanahy fahatahorana an’Andriamanitra izy ireo. Amin’ny alalan’i Kristy Tomponay¹²⁶ OCF 25..

Manaraka izany ny votoatin’ny fombam-pivavahan’ity sakramenta ity Amin’ny fombam-pivavahana latinina, “ny sakramenta Fankaherezana dia omena amin’ny alalan’ny fanosorana diloilo masina eo amin’ny handrina, atao amin’ny fametrahan-tanana, sy amin’ny alalan’ireto teny ireto : "Accipe signaculum doni Spiritus Sancti" ("Raiso ny fitomboka anomezana anao ny Fanahy Masina"¹²⁷ jer. Paul VI: Divinae consortium naturae..)” Any amin’ny Fiangonana tatsinanana, atao aorian’ny vavaka epikilezy ny fanosorana diloilo, amin’ny faritra mibaribary indrindra eo amin’ny vatana : ny handrina, ny maso, ny orona, ny sofina, ny molotra, ny tratra, ny lamosina, ny tanana ary ny tongotra, isaky ny fanosorona dia arahina amin’izao rijan-teny izao : “Sfragiz dwreaz Pneumatoz  Agiou” (“Signaculum doni Spiritus Sancti”, “Fitomboky ny fanomezana ny Fanahy Masina”¹²⁸ Rituale per le chiese orientali di rito bizantino in lingua greco, pars I a.).

Ny oroka fanomezam-piadanana izay mamarana ny fombam-pivavahan’ ity sakramenta ity dia mampahafantatra sy maneho ny fiombonan’ny Fiangonana amin’ny Eveka sy amin’ny mpino rehetra¹²⁹ jer. Md Hippolyte, trad. ap. 21..

Hita amin’ny fankalazana fa ny vokatry ny sakramenta Fankaherezana dia ny firotsahan’ny Fanahy Masina manokana, tahaka ny nanomezana izany fahiny tamin’ny apôstôly ny andron’ny Pantekôty.

Araka izany, ny Fankaherezana no mampitombo sy mandalina ny fahasoavan’ny Batemy : - izy no mampiorim-paka antsika lalindalina kokoa amin’ny maha-zanak’Andriamanitra izay mahatonga antsika hiantso hoe : “Aba, Ray” (Rôm 8,15) ; - izy no mampiray antsika mafimafy kokoa amin’i Kristy ; - izy no mampitombo ao amintsika ny fanomezan’ny Fanahy Masina ; - izy no mahatonga ny fifamatorantsika amin’ny Fiangonana ho lavorary kokoa¹³⁰ jer. FF 11. ; - izy no manome antsika ny hery manokana avy amin’ny Fanahy Masina mba hampielezana sy hiarovana ny finoana amin’ny alalan’ny teny sy amin’ny alalan’ny asa ho tena vavolombelon’i Kristy tokoa, mba hanambaràna ampahibemaso amin-kerim-po ny anaran’i Kristy ary mba tsy hahatsiaro henatra na oviana na oviana ny amin’ny Hazofijaliana¹³¹ jer. DS 1319DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum; FF 11; 12. : Tsarovinao àry fa nandray ny famantarana ara-panahy ianao, ny Fanahin’ny fahendrena sy ny fahazavan-tsaina, ny Fanahin’ny fifidianana sy ny faherezana, ny Fanahin’ny fahalalana sy ny fitiavam-bavaka, ny Fanahin’ny fahatahorana an’Andriamanitra, ary tano izay noraisinao. Andriamanitra Ray no nanamarika anao tamin’ny famantarany, i Kristy Tompo no nankahery anao ary Izy no nametraka ao am-ponao ny antoky ny Fanahy¹³² Md Ambroise, myst. 7,42..

Tahaka ny Batemy izay ny Fankaherezana no manatomombana azy, dia indray mandeha ihany no omena ny Fankaherezana. Satria, mampisy marika ara-panahy tsy maty vonoina ao amin’ny fanahy ny Fankaherezana, “marika”¹³³ jer. DS 1609DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum., izay famantarana nanamarihan’i Jesoa-Kristy ny kristianina iray amin’ny fitombokan’ny Fanahiny, amin’ny fanafiana azy ny hery avy any ambony mba hijoroany ho vavolombelona¹³⁴ jer. Lk 24,48-49..

Ny “marika” no mandavorary ny fisoronana iombonan’ny mpino, noraisina tamin’ny Batemy, ary “ny vita Fankaherezana dia mandray ny hery hanambaràna ampahibemaso ny finoana an’i Kristy, sy mba hizakana adidy aman’andraikitra (quasi ex officio)”¹³⁵ Md Thomas d’A., s. th. 3,72,5, ad 2.

Ny vita batemy rehetra tsy mbola nankaherezina no mahazo ary tokony handray ny sakramentan’ny Fankaherezana¹³⁶ jer. CIC, can. 889,§ 1.. Satria ny Batemy, ny Fankaherezana ary ny Eokaristia dia mirafitra ho tokana ihany, koa “manana adidy ny mpino handray io sakramenta io amin’ny fotoana mahamety izany”¹³⁷ CIC, can. 890., satria raha tsy misy ny Fankaherezana sy ny Eokaristia, dia marina fa manan-kery sy mandaitra ny sakramentan’ny Batemy, kanefa mijanona ho tsy tomombana ny firosoana ho kristianina.

Ny fomba mahazatra ny latinina, hatramin’ny taonjato maro nifandimby, dia manondro ny “taona mahavory saina” ho taona azo handraisana ny Fankaherezana. Eo ambavahoanan’ny fahafatesana anefa, dia adidy ny manome ny Fankaherezana ny zaza na mbola tsy tonga amin’ny taona mahavory saina aza izy¹³⁸ jer. CIC, can. 891; 883,3..

Ny firesahana indraindray ny Fankaherezana ho “sakramentan’ny fahamatorana kristianina”, dia tsy tokony hampifangaro ny taona maha-lehibe ara-pinoana sy ny taona maha-lehibe ara-pitomboana voa-Janahary, na hanadino fa ny fahasoavana amin’ny Batemy, dia fahasoavana avy amin’ny safidy maimaim-poana sy tsy miankina amin’ ny mahamendri-balisoa, izay tsy mila “fanamafisana” mba hanjary hitera-bokatra. Mampahatsiaro izany i Md Tômà hoe :

“Tsy mampisy fahavoazana ny fanahy maha-olona ny taonan’ny vatana”. Araka izany, na amin’ny fahazazana aza, mety hahazo ny fahalavorariana amin’ny taona ara-panahy ny olona, izay lazain’ny Fahendrena (4,8) hoe : “Ny fahanterana manan-kaja, tsy dia izay avy amin’ny andro lava iainana, na izay lanjaina araka ny hamaroan’ny taona.” Avy amin’izany no mahamaro ny ankizy, noho ny herin’ny Fanahy Masina noraisin’izy ireo, mitolona amin-kerim-po, ary hatramin’ny fandatsahany ny rany ho an’i Kristy¹³⁹ Md. Thomas d’A., s. th. 3, 72, 8, ad 2..

Ny fanomanana amin’ny Fankaherezana, dia tsy maintsy mikendry hitondra ny kristianina mankamin’ny firaisana lalindalina kokoa amin’i Kristy, mankamin’ny fifankahazarana miaina bebe kokoa amin’ny Fanahy Masina, ny asany, ireo fanomezany ary ireo antsony, mba hahafahana miantsoroka tsaratsara kokoa ny andraikitra maha-apôstôlin’ny fiainana kristianina. Amin’izany, hezahin’ny katesezin’ny Fankaherezana ny manaitaitra ny fahatsiarovan-tenan’ny maha-anisan’ny Fiangonan’i Jesoa-Kristy, na amin’ny Fiangonana manerana ny tany tontolo izany na amin’ny ankohonan’ny mpino eo amin’ny paroasy. Ity farany moa no miantsoroka ny andraikitra manokana amin’ny fanomanana ireo hankaherezina¹⁴⁰ jer. OCf praenotanda 3..

Mba handraisana ny Fankaherezana, tsy maintsy ao anatin’ny toe-panahy voavela heloka ny kristianina. Tokony hidodododo izy hanatona ny sakramentan’ny Fivalozana, mba hodiovina ho amin’ny fanomezana ny Fanahy Masina. Ny vavaka mafimafy kokoa no tokony hanomanana ny fandraisana amim-pankatoavana sy amim-kahalalahana ny hery sy ireo fahasoavan’ny Fanahy Masina¹⁴¹ jer. Asa 1, 14..

Amin’ny Fankaherezana, toy ny amin’ny Batemy, tokony hitady fanampiana ara-panahy amin’ny ray na reny mpiantoka ny mpirotsaka ho amin’ny Fankaherezana. Mety raha ny mpiantoka azy tamin’ny Batemy ihany izany, mba hanamarika tokoa ny firaisan’ireo sakramenta roa ireo¹⁴² jer. OCf praenotanda 5; 6; CIC, can. 893, § 1. 2..

Ny mpandraharaha masina hatrany am-piandohan’ny Fankaherezana dia ny Eveka¹⁴³ jer. FF 26. Any amin’ny Tatsinanana, mazàna ny Pretra izay manao ny batemy no manome eo no eo avy hatrany koa ny Fankaherezana, ao anatin’io fankalazana iray io ihany. Ny anaovany izany anefa, dia amin’ny diloilo masina nohamasinin’ny Patriarka na ny Eveka, izay maneho ny firaisan’ ny Fiangonana amin’ny apôstôly, izay ny sakramentan’ny Fankaherezana no manamafy ny fifamatorana amin’izany. Ao amin’ny Fiangonana latinina, io fitsipika io ihany no ampiharina amin’ny Batemin’olon-dehibe, na rahefa raisina ho amin’ny fiombonana feno ao amin’ny Fiangonana ny vita batemy iray tao amin’ny fiangonana kristianina hafa izay tsy manan-kery aminy ny sakramentan’ny Fankaherezana¹⁴⁴ jer. CIC, can. 883, § 2..

Amin’ny fombam-pivavahana latinina, ny Eveka no mpandraharaha masina andavanandro manam-pahefana manome ny Fankaherezana¹⁴⁵ jer. CIC, can. 882.. Raha amin’ny toe-javatra tsy ahafahan’ny Eveka mihitsy, na azony atao aza ny manome fahefana ara-dalàna ny Pretra hanome ny Fankaherezana¹⁴⁶ jer. CIC, can. 884, § 2., dia mety raha izy tenany ihany no manome izany, amin’ny tsy fanadinoana fa ho amin’izany antony izany no nanasarahana ara-potoana ny fankalazana ny Fankaherezana amin’ny Batemy. Ireo Eveka no dimbin’ny apôstôly, izy ireo no nandray ny hafenoan’ny sakramentan’ny Filaharana. Ny fanome-zana ity sakramentan’ny Fankaherezana ity amin’ny alalan’izy ireo no manamarika tokoa fa manan-kery izy ity hampiray mafimafy kokoa ireo izay nandray azy amin’ny Fiangonana, amin’ny fiandohany tamin’ny apôstôly ary amin’ny fanirahana azy hijoro ho vavolombelon’i Kristy.

Raha misy kristianina iray eo ambavahoanan’ny fahafatesana, rahefa Pretra dia afaka manome azy ny Fankaherezana¹⁴⁷ jer. CIC, can. 883, § 3.. Satria, irin’ny Fiangonana mba tsy hisy na iray aza amin’ireo zanany, na mbola zaza bitika aza, hiala amin’ity tany ity tsy nolavorarian’ny Fanahy Masina miaraka amin’ny fanomezana ny hafenoan’i Kristy.

Ny Eokaristia Masina no manatomombana ny firosoana ho kristianina. Ireo izay nasandratry ny Batemy amin’ny fahambonian’ny maha-mpisorona manjaka, sy nataon’ny Fankaherezana mifanahaka amin’i Kristy, no ampandraisan’ny Eokaristia anjara amin’izay, miaraka amin’ny anko-honam-piangonana manontolo, amin’ny soron’ny Tompo ihany koa.

“Ny Tompontsika, tamin’ny Sakafo farany, ny alina izay nanolorana Azy, no nanorina ny soron’ny Eokaristia tamin’ny Vatana aman-dRany, mba hampaharitra ny sorona teo amin’ny Hazofijaliana mandritra ny taona rehetra mifandimby, mandra-piveriny, ary mba hanankinana amin’ny Fiangonana Vady malalany, ny tsangambato fahatsiarovana ny fahafatesany sy ny fitsanganany ho velona : sakramentam-pitiavana, famantaram-piraisana, fatoram-pifankatiavana, fanasam-ben’ny Paka izay ao amin’izany i Kristy no raisina ho sakafo, ny fanahy no heni-pahasoavana ary ny antoky ny voninahitra hoavy no omena antsika”¹ L. 47..

“Loharano sy tampon’ny fiainana kristianina manontolo” ny Eokaristia² FF 11.. “Ireo sakramenta hafa ary koa ireo andraiki-panompoana rehetra ao amin’ ny Fiangonana sy ny lahasa maha-apôstôly dia voafehy avokoa ao amin’ny Eokaristia sy voahasina aminy. Satria ny Eokaristia masina no misy ny rakitra rehetra ara-panahin’ny Fiangonana, izany hoe ny Tenan’Izy Kristy mihitsy, ilay Pakantsika”³ RFP 5..

“Ny fiombonam-piainana amin’Andriamanitra sy ny firaisan’ny Vahoakan’Andriamanitra, izay amin’izany no maha-izy ny Fiangonana, dia ny Eokaristia no mampahafantatra izany sy manatanteraka izany. Ao aminy no hita ny tampon’ny asa, izay amin’izany no anamasinan’ Andriamanitra an’izao tontolo izao, ao amin’i Kristy, no sady tampon’ny fanompoam-pivavahana izay ao amin’ny Fanahy Masina no anoloran’ny olombelona izany amin’i Kristy, ary amin’ny Alalany, amin’ny Ray”⁴ CdR, instr. "Eucharisticum mysterium" 6.

Farany, amin’ny alalan’ny fankalazana ny Eokaristia no efa iraisantsika sahady amin’ny litorzia any an-danitra sy isantarantsika ny fiainana mandrakizay, rahefa “ho zavatra rehetra amin’izy rehetra” Andriamanitra (1 Kôr 15,28).

Amin’ny teny fohy, ny Eokaristia no famintinana sy fitambaran’ny finoantsika : “Mifanaraka amin’ny Eokaristia ny fomba fihevitsika, ary ho valin’izany manamafy ny fomba fihevitsika ny Eokarisita”⁵ Md Irénée, haer. 4,18,5..

Ny harena tovozin-tsy ritra avy amin’ity sakramenta ity, dia ambara amin’ny anarana samihafa izay omena azy. Samy milaza ny lafiny sasantsasany ny tsirairay amin’ireo anarana ireo. Antsoina izy hoe : Eokaristia satria fisaorana an’Andriamanitra izy. Ny teny hoe eucharistein (Lk 22,19 ; 1 Kôr 11,24) sy ny hoe eulogein (Mt 26,26 ; Mk 14,22) dia mampahatsiaro ny vavaka fisaorana jody izay manambara – indrindra mandritra ny sakafo – ny tsanganasan’Andriamanitra : ny fahariana, ny fanavotana ary ny fanamasinana.

Sakafon’ny Tompo⁶ jer. 1 Kôr 11,20., satria mahakasika ny Sakafo farany izay niarahan’ny Tompo tamin’ireo mpianany ny andro mialohan’ny fijaliany, sy fanaovana mialoha ny sakafo amin’ny fampakaram-badin’ny Zanak’ Ondry⁷ jer. Apôk 19,9. ao amin’ilay Jerosalema any an-danitra. Famakiana ny mofo, satria ity fombam-pivavahana ity, izay fanao manokana amin’ny sakafo jody, dia nampiasain’i Jesoa rahefa nitsodrano sy nizarazara ny mofo amin’ny maha-tompon’ny fanasana Azy Izy⁸ jer. Mt 14,19; 15,36; Mk 8,6.19., indrindra tamin’ny Sakafo farany⁹ jer. Mt 26,26; 1 Kôr 11,24.. Amin’izany fihetsika izany no hahalalan’ny mpianatra Azy aorian’ny fitsanganany ho velona¹⁰ jer. Lk 24,13-35., ary avy amin’io fombam-pitenenana io no hanondroan’ny kristianina voalohany ny fiaraha-miangona ataon’izy ireo amin’ny Eokaristia¹¹ jer. Asa 2,42.46; 20,7.11.. Ny ambaran’izy ireo amin’izany dia hoe : ireo rehetra izay mihinana ny mofo tokana novakìna, i Kristy, dia miditra amin’ny fiombonana Aminy ary tsy mamorona afa-tsy vatana iray ihany ao Aminy¹² jer. 1 Kôr 10,16-17.. Fiaraha-miangona amin’ny Eokaristia (synaxis) satria ny Eokaristia dia ankalazaina amin’ny fiaraha-miangona ataon’ny mpino, fanehoana hita maso ny Fiangonana¹³ jer. 1 Kôr 11,17-34..

Tsangambato fahatsiarovana ny fijaliana sy ny fitsanganan’ny Tompo ho velona. Sorona Masina, satria izy no mampihatra amin’ny fiainana ankehitriny ny sorona tokan’i Kristy Mpamonjy sy manatsofoka ny fanatitry ny Fiangonana ; na koa hoe : sorona masin’ny lamesa, “sorom-piderana” (Heb 13,15)¹⁴ jer. Sal 116,13.17., sorona ara-panahy¹⁵ jer. 1 Pi 2,5., sorona madio¹⁶ jer. Mal 1,11. sady masina, satria izy no manatontosa sy mihoatra noho ny sorona rehetra tamin’ny Fanekem-pihavanana Taloha. Litorzia masina sy mahagaga, satria ao amin’ny fankalazana ity sakramenta ity no mahita ny foibeny sy ny fanehoany mafonja indrindra ny litorzia manontolo ny Fiangonana ; mbola amin’izany hevitra izany no iantsoana azy koa hoe fankalazana ny mistery Masina. Lazaina koa hoe Sakramenta Masina Indrindra, satria izy no sakramentan’ny sakramenta. Izany no anarana ilazana ny endriky ny mofo sy ny divay amin’ny Eokaristia tahirizina ao amin’ny tabernakla.

Kômonio, satria amin’ny alalan’ity sakramenta ity no iraisantsika amin’i Kristy, izay mahatonga antsika ho mpandray anjara amin’ny Vatany sy ny Rany, mba hirafitra ho vatana iray¹⁷ jer. 1 Kôr 10,16-17. ; mbola antsoina hoe zava-masina izy: ta hagia ; sancta¹⁸ jer. Const. Ap. 8,13,12; Didaché 9,5; 10,6. – izany no dikany voalohany amin’ny hoe “fiombonan’ny olomasina” izay lazain’ny Sembolin’ny apôstôly - , mofon’ny anjely, mofo avy any an-danitra, fanafodin’ny tsy fahafatesana¹⁹ Md Ignace d’Antioche, Eph.20,2., vatsy masina …

Lamesa Masina, satria ny litorzia izay tanteraka amin’izany ny misterim-pamonjena, dia miafara amin’ny fanirahana ny mpino (missio) mba hanatanterahan’izy ireo ny sitrapon’Andriamanitra eo amin’ny fiainany andavanandro.

Eo anivon’ny fankalazana ny Eokaristia, dia misy ny mofo sy ny divay, izay nanjary Vatana sy Ran’i Kristy, amin’ny alalan’ny tenin’i Kristy sy amin’ny alalan’ny fiantsoana ny Fanahy Masina. Manaraka ny didin’ny Tompo ny Fiangonana ka manohy amin’ny fanaovana hatrany izay nataony ny andro mialohan’ny fijaliany, ho fahatsiarovana Azy, mandra-piveriny amim-boninahitra : “Nandray mofo Izy … ” “Nandray ny kalisy feno divay Izy…” Amin’ny fahatongavana amim-pomba mistery ho Vatana sy ho Ran’ i Kristy, ny famantaran’ny mofo sy ny divay dia manohy maneho koa ny hatsaran’ny zavaboary. Araka izany, amin’ny Fanolorana no isaorantsika ny Mpahary, noho ny mofo sy ny divay²⁰ jer. Sal 104,13-15. vokatry “ny asa tanan’ny olombelona”, nefa “vokatry ny tany” sy “ny voaloboka” aloha, fanomezan’ ny Mpahary. Hitan’ny Fiangonana amin’ny fihetsik’i Melkisedeka, Mpanjaka sady mpisorona, izay “nitondra mofo sy divay” (Jen 14,18), ny tandindon’ny fanatitra natolotry ny tenany²¹ jer. MR, Canon Romain 95: "Supra quae"..

Tamin’ny Fanekem-pihavanana Taloha, anisan’ireo santa-bokatry ny tany natolotra ho sorona ny mofo sy ny divay, ho mari-pankasitrahana ny Mpahary. Kanefa nahazo dikany vaovao koa izy ireny ao amin’ny hevitra manodidina ny Eksaody : Ny mofo tsy misy lalivay, izay hanin’i Israely isan-taona amin’ny Paka no ankalazana ny fahatsiarovana ny hamaikan’ ny fiaingam-panafahana tao Ejipta ; ny fahatsiarovana ny mana tany an’efitra no hampahatsiahy lalandava an’i Israely fa mivelona amin’ny mofon’ny Tenin’Andriamanitra izy²² jer. Det 8,3.. Farany, ny mofo hanina isan’andro dia vokatry ny Tany nampanantenaina, antoky ny tsy fivadihan’ Andriamanitra amin’ny fampanantenany. Ny “kalisim-pisaorana” (1 Kôr 10,16), amin’ny faran’ny sakafo Pakan’ny Jody, dia manampy fivelaran-kevitra momba ny any am-parany any amin’ny hafalian’ny fety avy amin’ny divay, dia ny an’ny fiandrasana ny Mesia ho amin’ny fanarenana indray an’i Jerosalema. Nanorina ny Eokaristiany i Jesoa tamin’ny nanomezana azy hevitra vaovao sy raikitra, tamin’ny fitsofan-drano ny mofo sy ny kalisy.

Ny zava-mahagaga tamin’ny fampitomboana ny mofo, rahefa nitsodrano ny Tompo, namaky ny mofo sy nizara izany tamin’ny mpianany mba hamahanana ny vahoaka maro be, dia maneho mialoha ny fahabetsahana mihoa-pampana avy amin’ity mofo tokan’ny Eokaristiany ity²³ jer. Mt 14,13-21; 15,32-39.. Ny famantarana momba ny rano voaova ho divay tao Kanà²⁴ jer. Jo 2,11. dia manambara sahady ny Oran’ny fanomezam-boninahitra an’i Jesoa. Maneho ny fahatanterahan’ny sakafon’ny fampakaram-bady any amin’ny Fanjakan’ny Ray izany, izay any ny mpino no hisotro ny divay vaovao²⁵ jer. Mk 14,25. tonga Ran’i Kristy.

Nampisara-kevitra ny mpianatra ny fanambaràna voalohany momba ny Eokaristia, tahaka ny fanambaràna ny fijaliana izay nanafintohina azy ireo : “Sarotra izany teny izany ! Iza no mahahaino izany ? ” (Jo 6,61). Ny Eokaristia sy ny Hazofijaliana dia vato mahatafintohina. Mistery iray ihany izany, ary tsy mitsahatra miteraka fisaraham-bazana izy. “Ianareo koa va mba te hiala ?” (Jo 6,68) : manako eny am-pamakivakiana ny taona maro mifandimby eny io fanontanian’ny Tompo io, fiangaviam-pitiavany hamborahana fa Izy irery ihany no manana “ny tenin’ny fiainana mandrakizay” (Jo 6,69) ary ny mandray amim-pinoana ny fanomezana ny Eokaristiany, dia mandray Azy Tenany ihany.

Ny Tompo, rahefa tia ny azy, dia tia azy ireo hatramin’ny farany. Fantany fa tonga ny ora hialany amin’izao tontolo izao mba hiverenany any amin’ny Rainy, ka teo am-pisakafoana, dia nanasa ny tongotr’izy ireo Izy sy nanome azy ireo ny didim-pitiavana²⁶ jer. Jo 13,1-17.. Mba hamelany ho azy ireo ny antok’io fitiavana io, mba tsy hanalavirany na oviana na oviana ireo azy ary mba hanaovany azy ireo ho mpandray anjara amin’ny Pakany, dia nanorina ny Eokaristia Izy ho tsangambato fahatsiarovana ny fahafatesany sy ny fitsanganany ho velona, ary nibaiko ny apôstôliny Izy mba hankalaza izany ambara-piveriny, “koa noho izany natsangany ho mpisoron’ny Testamenta Vaovao izy ireo”²⁷ Kôns. Trente: DS 1740DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum..

Ny Evanjely telo sinôptika sy i Md Paoly no nampita amintsika ny tantaran’ny fanorenana ny Eokaristia ; etsy an-kilany, i Md Joany dia mamerina milaza ny tenin’i Jesoa tao amin’ny sinagôgan’i Kafarnaoma, teny izay manomana ny fanorenana ny Eokaristia : manondro ny Tenany ho ny mofon’ny fiainana, nidina avy any an-danitra i Kristy²⁸ jer. Jo 6..

Nifidy ny fotoanan’ny Paka i Jesoa mba hanatanterahana izay nambarany tao Kafarnaoma : manome ny Vatany sy ny Rany ho an’ny mpianany :

Dia tonga ny andron’ny Azima izay tsy maintsy hamonoana ny zanak’ondrin’ny Paka. Koa naniraka an’i Piera sy Joany [i Jesoa] nanao hoe : “Mandehàna, hoy Izy, mamboatra ny Paka hohanintsika.” (…) Dia lasa àry izy ireo (…) ary nanomana ny Paka. Nony tonga ny fotoana, dia nipetraka hihinana Izy niaraka tamin’ny apôstôliny ary hoy Izy tamin’izy ireo : “Naniry dia naniry hiara-mihinana ity Paka ity aminareo Aho alohan’ny hijaliako ; satria lazaiko aminareo fa tsy mba hihinana azy intsony Aho mandra-pahatanterany any amin’ny Fanjakan’ Andriamanitra.” (…) Rahefa izany, dia nandray ny mofo Izy, ka nony efa nisaotra, dia namaky azy sy nanome azy ho azy ireo, nanao hoe : “Ity no Vatako, izay atolotra ho anareo ; ataovy izao ho fahatsiarovana Ahy.” Dia nataony toy izany koa ny kalisy taorian’ny sakafo, ka hoy Izy : “Ity kalisy ity no Fanekem-pihavanana Vaovao amin’ny Rako, izay alatsaka ho anareo” (Lk 22,7-20)²⁹ jer. Mt 26,17-29; Mk 14,12-25; 1 Kôr 11,23-25..

Tamin’ny fankalazana ny Sakafo farany niarahany tamin’ny apôstôliny nandritra ny sakafon’ny Paka no nanomezan’i Jesoa ny tena dikany raikitra ny Paka jody. Satria, ny fandalovan’i Jesoa tamin’ny alalan’ny fahafatesany sy ny fitsanganany ho velona ho any amin’ny Rainy, dia ny Paka vaovao izany, no natao mialoha tamin’ny Sakafo farany sy nankalazaina tamin’ny Eokaristia izay manatontosa ny Paka jody sy manao mialoha ny Paka faran’ny Fiangonana any amin’ny voninahitry ny Fanjakan’Andriamanitra.

Ny didin’i Jesoa mba hamerina ny fihetsiny sy ny teniny “mandra-piveriny” dia tsy mitaky fotsiny ny hahatsiarovana an’i Jesoa sy izay nataony. Ny kendreny dia ny fankalazana litorzika, amin’ny alalan’ny apôstôly sy ny dimbin’izy ireo, ny tsangambato fahatsiarovana an’i Kristy, ny fiainany, ny fahafatesany, ny fitsanganany ho velona ary ny fanalalana ataony eo akaikin’ny Ray.

Hatrany am-piandohana ny Fiangonana no tsy nivadika tamin’ny baikon’ny Tompo. Izao no voalaza ny amin’ny Fiangonan’i Jerosalema :

Nazoto izy ireo tamin’ny fampianaran’ny apôstôly, naharitra tamin’ny fiombonana maha-mpiray tam-po ara-pinoana, tamin’ny famakiana ny mofo ary tamin’ny fivavahana. (…) Isan’andro isan’andro, tamin’ny fo iray, nazoto niara-nankao an-Tempoly izy ireo sy namaky ny mofo tao an-tranony, ary nihinan-kanina tamin-kafaliana sy fahatsoram-po (Asa 2,42.46).

“Tamin’ny andro voalohany amin’ny herinandro” indrindra, izany hoe andro alahady, andron’ny nitsanganan’ i Jesoa ho velona, no nivorian’ ny kristianina “mba hamaky ny mofo” (Asa 20,7). Nanomboka tamin’izany fotoana izany ka hatramin’izao androntsika izao, mitohy maharitra ny fankalazana ny Eokaristia, hany ka ankehitriny, hitantsika hatraiza hatraiza ao amin’ny Fiangonana izany, mbola araka ny firafitra fototra tsy miova. Ny fankalazana ny Eokaristia no ivon’ny fiainan’ny Fiangonana.

Arak’izany, ny Vahoakan’Andriamanitra ety am-pivahiniana, amin’ny fankalazana mifandimby, anambaràna ny misterin’ny Pakan’i Jesoa “mandra-piaviny” (1 Kôr 11,26), dia “mandroso amin’ny vavahady ety ny Hazofijaliana”³⁰ AFF 1., mankany amin’ny fanasam-be any an-danitra, fa any ny olom-boafidy rehetra no hipetraka hihinana eo amin’ny latabatry ny Fanjakan’Andriamanitra.

Hatrany amin’ny taonjato faharoa, no nananantsika ny soratra vavolombelon’i Md Justin le Martyr ny amin’ireo soritsoritra vaventy amin’ny fizotran’ny fankalazana ny Eokaristia. Maharitra tsy niova amin’ny maha-izy azy ireo soritsoritra ireo hatramin’izao androntsika izao, ho an’ny fianakaviamben’ny litorzia manontolo. Toy izao no nosoratany, sahabo ho tamin’ny taona 155, mba hanazavana amin’i Antonin le Pieux amperora mpanompo sampy (138-161), ny amin’izay ataon’ny kristianina :

“Amin’ny andro antsoina hoe andron’ny masoandro, no anaovana amin’ny toerana iray tsy miova, ny fivorian’ireo rehetra monina an-tanan-dehibe na ambanivohitra. Vakìna ny tahirim-pampianaran’ny apôstôly sy ny bokin’ny mpaminany, araka ny fisian’ny fotoana. Rahefa nitsahatra ny mpamaky teny, ilay izay mitarika no mandray ny fitenenana, mba hitaona sy hamporisika haka tahaka an’ireny zavatra tsara ireny. Avy eo, miara-mitsangana izahay rehetra ary manao vavaka”³¹ Md Justin, apol. 1, 67. “ho an’ny tenanay (…) sy ho an’ny hafa rehetra, na aiza na aiza misy azy, mba ho hita fa olo-marina izahay amin’ny fiainanay sy ny asanay, ary olo-mahatoky amin’ny didy, mba hahazoana amin’izany ny famonjena mandrakizay. Rahefa vita ny fivavahana dia mifanoroka izahay rehetra. Avy eo, entina atolotra amin’izay mitarika ny mpiray tam-po ara-pinoana ny mofo sy ny kalisy misy rano sy divay mifangaro. Raisiny ireo, dia manondrotra vavaka fiderana sy fanomezam-boninahitra any amin’ilay Rain’izao tontolon’ny zava-drehetra izao izy, amin’ny anaran’ny Zanaka sy ny Fanahy Masina, ary misaotra (eucharistian, amin’ny teny grika) maharitra ela izy amin’izay heverinay fa mendrika an’ireo fanomezana ireo. Rahefa namarana ny vavaka sy ny fisaorana izy, miredon-kafaliana ny vahoaka rehetra manatrika eo manao hoe : Amen. Rahefa nahavita ny fisaorana ilay izay nitarika ary nahavaly izany ny vahoaka, dia ireo izay antsoina hoe Diakra eo aminay no mizara ny mofo, ny divay ary ny rano "nanjary Eokaristia" amin’izay rehetra manatrika eo sy mitondra izany koa any amin’ireo tsy tonga teo”³² Md Justin, apol. 1,65..

Ny litorzian’ny Eokaristia dia mizotra araka ny rafitra fototra izay voatahiry nandritry ny taonjato maro hatramin’ny androntsika izao. Mivelatra ho fizaram-potoana anankiroa lehibe izy, nefa mirafitra ho tokana ihany ny votoatiny : - ny famoriana, ny litorzian’ny Teny, miaraka amin’ny vakiteny, ny toriteny ary ny ranombavaky ny mpino ; - ny litorzian’ny Eokaristia, miaraka amin’ny fanolorana ny mofo sy ny divay, ny vavaka fisaorana fankamasinana ary ny kômonio. Mitambatra ho “asa fanompoam-pivavahana iray tsy mivaky”³³ L 56. ny litorzian’ ny Teny sy ny litorzian’ny Eokaristia miaraka ; satria, ny latabatra voa-omana ho antsika ao amin’ny Eokaristia dia sady an’ny Tenin’ Andriamanitra no an’ny Vatan’ny Tompo³⁴ jer. FA 21..

Moa tsy io ihany no fizotran’ny sakafon’ny Pakan’i Jesoa nitsangan-ko velona niarahany tamin’ny mpianany ? Niaraka teny an-dalana sy nanazava ny Soratra Masina tamin’izy ireo Izy, avy eo, nony nipetraka hiara-misakafo tamin’izy ireo, dia nandray ny mofo Izy, notsofiny rano, nozarazarainy ary nomeny azy ireo³⁵ jer. Lk 24,13-35..

Mivory izy rehetra. Midodododo mankeo amin’ny toerana iray ny kristianina hamonjy ny fiaraha-miangona amin’ny Eokaristia. Ny Tenan’ i Kristy mihitsy no Loha mitarika, izay Izy no mpanao voalohany indrindra ny Eokaristia. Izy no mpisoromben’ny Fanekem-pihavanana Vaovao. Ny Tenany mihitsy no mitarika amin’ny fomba tsy hita maso ny fankalazana manontolo ny Eokaristia. Amin’ny fanoloana tena Azy no mahatonga ny Eveka na ny Pretra (manao ny asa ao amin’ny Tenan’i Kristy Loha) hitarika ny mpiangona, handray ny teny aorian’ny vakiteny, handray ny fanatitra sy hanonona ny vavaka fisaorana. Samy manao ny anjarany amim-pahavitrihana avokoa ny rehetra amin’ny fankalazana, araka ny fanaony avy : mpamaky teny, mpanatitra ny tolotra, mpizara kômonio, ary ny vahoaka manontolo, ka ny valy hoe : Amen, no anehoany ny fandraisany anjara.

Ny litorzian’ny Teny dia misy “ny bokin’ny mpaminany”, izany hoe ny Testamenta Taloha, sy “ny tahirim-pampianaran’ny apôstôly”, izany hoe ny Taratasin’izy ireo sy ireo Evanjely ; aorian’ny toriteny izay fampirisihana handray izany Teny izany ho tena Tenin’Andriamanitra tokoa³⁶ jer. 1 Tes 2,13., sy hanatanteraka izany an’asa, no aroso ny fangatahana ho an’ny olona rehetra, araka ny tenin’ny apôstôly hoe : “Ny angatahiko voalohany indrindra àry, dia ny hanaovana fangatahana, fivavahana, fitalahoana, fisaorana ho an’ny olona rehetra, ho an’ny mpanjaka ary ho an’ireo rehetra nametrahana ny fahefana” (1 Tim 2,1-2).

Ny fanolorana ny fanatitra (fanolorana) : entina amin’izay, indraindray entina amim-pilaharana, eo amin’ny ôtely ny mofo sy ny divay izay ho atolotry ny Pretra amin’ny anaran’i Kristy ao amin’ny sorona Eokaristika, izay eo ireo no hanjary Vatana aman-dRan’i Kristy. Mitovy amin’ny fihetsik’i Kristy tamin’ny sakafo farany ihany no anaovana izany, dia “amin’ny fandraisana ny mofo sy ny kalisy”. “Ny Fiangonana irery ihany no manolotra io fanatitra madio io, amin’ny Mpahary, amin’ny fanolorana azy amim-pisaorana an’izay avy amin’ny zavaboariny”³⁷ Md Irénée, haer. 4,18,4; jer. Mal 1,11.. Ny fanolorana ireo fanatitra ireo eo amin’ny ôtely no anaovana ny fihetsik’i Melkisedeka sy anankinana eo am-pelatanan’i Kristy ny fanomezana avy amin’ny mpahary. Izy, amin’ny soron’ny Tenany no mahatonga ho amin’ny fahalavorarian’ny fiezahana rehetra ataon’ny olombelona manolotra sorona.

Hatrany am-piandohana, ny kristianina no manolotra, miaraka amin’ny mofo sy ny divay ho an’ny Eokaristia, ny fanomezan’izy ireo mba hozaraina amin’ireo izay ao anatin’ny tsy fahampiana. Ity fomba fanangonana (rakitra)³⁸ jer. 1 Kôr 16,1.ity, mitohy hatramin’izao, dia nalaina avy amin’ny ohatra nomen’i Kristy izay nanjary mahantra mba hampanankarena antsika³⁹ jer. 2 Kôr 8,9. :

Ireo izay manankarena sy izay te hanao, dia nanome araka izay noeritreretin’ny tenany avy ; izay voangona dia napetraka teo amin’ izay nitarika, ka izy io no nanampy ny kamboty sy ny mananotena, ireo izay tsy manana antom-pivelomanana noho ny aretina na antony hafa, ny voafonja, ny mpifindra monina, ary amin’ny teny indraim-bava dia hoe : novonjeny daholo ireo izay tao anatin’ny tsy fahampiana⁴⁰ Md Justin, apol. 1,67..

Ny vavaka fisaorana : amin’ny vavaka Eokaristika, vavaka fisaorana sy fankamasinana, no tonga eo amin’ny ivo sy tampon’ny fankalazana isika:

Amin’ny prefasy ny Fiangonana no misaotra ny Ray, amin’ny alalan’i Kristy, ao amin’ny Fanahy Masina, noho ny tsanganasany rehetra, noho ny fahariana, ny fanavotana ary ny fanamasinana. Ny mpiara-miangona manontolo no manakambana amin’izay ilay fiderana sesilany izay hirain’ny Fiangonana any an-danitra, ny anjely ary ny olomasina rehetra, an’Andriamanitra : Masina, Masina, Masina.

Amin’ny epikilezy, mangataka amin’ny Ray ny Fiangonana handrotsaka ny Fanahiny Masina (na ny herin’ny tsodranony⁴¹ jer. MR, Canon Romain 90.) eo amin’ny mofo sy ny divay, mba ho zary Vatana sy Ran’i Jesoa-Kristy ireo, amin’ny alalan’ny heriny, ary ireo izay mandray anjara amin’ny Eokaristia dia mba ho vatana iray sy fanahy iray ihany (ny lovam-panahy litorzika sasantsasany dia mametraka ny epikilezy aorian’ny anaminezy). Ao amin’ny tantaran’ny namoronana ny Eokaristia, ny herin’ny teny sy ny asan’i Kristy, ary ny herin’ny Fanahy Masina, no maha-misy eo ara-tsakramenta, amin’ny endriky ny mofo sy ny divay, ny Vatany sy ny Rany, ny sorona natolony indray mandeha monja teo amin’ny Hazofijaliana.

Manaraka izany, amin’ny anaminezy, mahatsiaro ny fijalian’i Jesoa-Kristy, ny fitsanganany ho velona ary ny fiverenany amim-boninahitra ny Fiangonana ; atolony amin’ny Ray ny fanatitry ny Zanany izay mampihavana antsika Aminy indray. Amin’ny vavaka fitalahoana (intercessions), asehon’ny Fiangonana fa ny Eokaristia dia ankalazaina amin’ny fiombonana miaraka amin’ny Fiangonana manontolo any an-danitra sy eto an-tany, ny velona sy ny nodimandry, ary amin’ny fiombonana miaraka amin’ny mpitondra ny Fiangonana, dia ny Papa, ny Evekan’ny diôsezy, ny fivondronan’ny Pretrany sy ny Diakrany, ary ny Eveka rehetra manerana ny tany miaraka amin’ny Fiangonan’izy ireo.

Amin’ny kômonio, ialohavan’ny vavaky ny Tompo sy ny famakiana ny mofo, mandray ny “mofon’ny lanitra” sy “ny kalisim-pamonjena” ny mpino, dia ny Vatana sy ny Ran’i Kristy, izay nanolo-tena “ho fiainan’ izao tontolo izao” (Jo 6,52) :

Satria io mofo io sy io divay io dia “nanjary Eokaristia” ⁴² jer. Md Justin, apol. 1,65. araka ny fiteny tranainy, dia “antsointsika hoe : Eokaristia io sakafo io ary tsy misy olona mahazo mandray anjara aminy, raha tsy mino ny fahamarinan’izay ampianarina aty aminay izy, raha tsy nandray ny fandroana ho famelana ny fahotana sy ny fahateraham-baovao izy, ary raha tsy miaina araka ny didin’i Kristy izy” ⁴³ Md Justin, apol. 1,66..

Raha mankalaza ny Eokaristia hatrany am-piandohana ny kristianina, sy amin’ny endrika izay tsy niova, tao anatin’ny fisia-maha-izy azy, teo am-pamakivakiana ny faha-samihafa lehibe ny taona sy ny litorzia dia satria fantatsika fa voafehin’ny baikon’ny Tompo, nomena ny andro mialohan’ ny fijaliany izy ireo : “Ataovy izao ho fahatsiarovana Ahy” (1 Kôr 11,24-25).

Ity baikon’ny Tompo ity, dia tanterahintsika amin’ny fankalazana ny tsangambato fahatsiarovana ny sorona natolony. Izany no atao dia ny anolorantsika amin’ny Ray izay ny Tenan’Izy ihany no nanome azy antsika : ny fanomezana avy amin’ny zavaboariny, dia ny mofo sy ny divay izay manjary Vatana sy Ran’i Kristy noho ny herin’ny Fanahy Masina sy noho ny tenin’i Kristy : amin’izany no maha-misy eo marina sy amin’ny fomba mistery an’i Kristy.

Noho izany, tsy maintsy hodinihintsika ny Eokaristia : - amin’ny maha-fisaorana sy fiderana ny Ray azy ; - amin’ny maha-tsangambato fahatsiarovana ny soron’i Kristy sy ny Vatany azy ; - amin’ny fisiana maha-eo an’i Kristy amin’ny alalan’ny herin’ny Teniny sy ny Fanahiny.

Ny Eokaristia, sakramentam-pamonjena antsika notanterahin’i Kristy teo amin’ny Hazofijaliana, dia sorom-piderana amin’ny fisaorana noho ny asa fahariana koa. Amin’ny sorona Eokaristika, ny zavaboary manontolo tian’Andriamanitra dia natolotra ny Ray tamin’ny alalan’ny fahafatesan’i Kristy sy ny fitsanganany ho velona. Amin’ny alalan’i Kristy, azon’ny Fiangonana atao ny manolotra sorom-piderana amin’ny fisaorana noho ny soa, ny kanto ary ny marina nataon’Andriamanitra tao amin’ny zavaboary sy tao amin’ny olombelona.

Sorom-pisaorana ny Ray ny Eokaristia, fisaorana izay anehoan’ny Fiangonana ny fankasitrahany an’Andriamanitra noho ny soa rehetra avy Aminy, noho izay rehetra notanterahiny tamin’ny alalan’ny fahariana, ny fanavotana, ary ny fanamasinana. Ny Eokaristia rahateo dia midika hoe : “fisaorana”.

Sorom-piderana koa ny Eokaristia, izay hihiran’ny Fiangonana ny Voninahitr’Andriamanitra amin’ny anaran’ny voary manontolo. Amin’ny alalan’i Kristy ihany no azo atao izany sorom-piderana izany : Izy no mampiray ny mpino amin’ny Tenany, amin’ny fiderany sy amin’ny fitalahoany, hany ka ny sorom-piderana ny Ray dia atolotra amin’ny alalan’i Kristy sy miaraka Aminy mba hankatoavina ao Aminy.

Ny Eokaristia no tsangambato fahatsiarovana ny Pakan’i Kristy, fampiharana amin’ny fiainana ankehitriny ary fanatitra ara-tsakramentan’ ny sorona tokana aman-tany nataony, ao amin’ny litorzian’ny Fiangonana izay Vatany. Ao amin’ny vavaka fisaorana rehetra no ahitantsika, aorian’ ireo teny famoronana, ny vavaka antsoina hoe anaminezy na tsangambato fahatsiarovana.

Araka ny hevi-tenin’ny Soratra Masina, ny hoe tsangambato fahatsiarovana dia tsy fahatsiarovana fotsiny ny zava-niseho tamin’ny lasa, fa fanaovana antso avo ny zava-mahagaga izay notanterahin’Andriamanitra ho an’ny olombelona⁴⁴ jer. Eks 13,3.. Amin’ny fankalazana ara-litorzian’ireny zava-niseho ireny, dia manjary eo sy ankehitriny amin’ny fomba tsy isalasalana izy ireny. Avy amin’izany fomba izany no ahatakaran’i Israely ny fanafahana azy tany Ejipta : isaky ny ankalazaina ny Paka, dia mitamberina ao an-tsain’ny mpino ireo zava-niseho tamin’ny Eksaody mba hampifanarahan’ izy ireo ny fiainany amin’izany.

Mahazo hevitra vaovao ny tsangambato fahatsiarovana ao amin’ny Testamenta Vaovao. Rahefa mankalaza ny Eokaristia ny Fiangonana, dia mampahatsiaro ny Pakan’i Kristy, ary mahatonga azy ity ho eo : ny sorona izay natolotr’i Kristy indray mandeha monja teo amin’ny Hazofijaliana dia mijanona lalandava ho ankehitriny⁴⁵ jer. Heb 7,25-27. : “Isaky ny ankalazaina eo ambony ôtely ny soron’ny Hazofijaliana izay tamin’izany no nanaovana sorona an’i Kristy Pakantsika, dia tanterahina ny tsanganasam-panavotana antsika”⁴⁶ FF 3..

Noho izy tsangambato fahatsiarovana ny Pakan’i Kristy, ny Eokaristia dia sorona koa. Ny toetra manokana maha-sorona ny Eokaristia dia miseho amin’ireo teny nanorenana azy ihany : “Ity no Vatako izay atolotra ho anareo” sy “Ity kalisy ity no Fanekem-pihavanana Vaovao amin’ny Rako, izay alatsaka ho anareo” (Lk 22,19-20). Amin’ny Eokaristia i Kristy no manome io vatana iray io ihany amin’izay natolony ho antsika teo amin’ny Hazofijaliana, io ra iray io ihany amin’izay “nalatsany ho an’ny be sy ny maro ho famelana ny fahotana” (Mt 26,28).

Noho izany, sorona ny Eokaristia, satria izy no mampiseho (maha-misy eo) ny soron’ny Hazofijaliana, satria izy no tsangambato fahatsiarovana an’izany, satria izy no mampihatra ny vokatra avy amin’izany :

[I Kristy] Andriamanitsika sady Tompo, dia nanolotra indray mandeha monja ny Tenany mihitsy tamin’Andriamanitra Ray, tamin’ny nahafatesany ho mpanalalana eo amin’ny ôtelin’ny Hazofijaliana, mba hanatontosa ho azy ireo (ny olombelona) ny fanavotana mandrakizay. Kanefa, noho ny fahafatesany tsy naha-tapitra ny maha-mpisorona Azy (Heb 7,24.27), tamin’ny Sakafo farany, “ny alina izay nanolorana Azy” (1 Kôr 11,23), dia sitrany ny mamela ao amin’ny Fiangonana, vady malalany, ny sorona hita maso (araka ny takìn’ny fomba maha-olombelona), izay isehoan’ny sorona alatsa-dra tanteraka indray mandeha monja teo amin’ny Hazofijaliana, izay hitohy hatramin’ny faran’ny taonjato mifandimby ny fahatsiarovana izany (1 Kôr 11,23) ary hihatra amin’ny fanavotana noho ny fahotana ataontsika isan’andro vaky ny herim-pamonjena avy aminy⁴⁷ Kôns. Trente: DS 1740DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum..

Sorona tokana ihany ny soron’i Kristy sy ny soron’ny Eokaristia : “Tokana sady mitovy ihany Ilay atao sorona, iray ihany Ilay manolotra sorona ankehitriny amin’ny alalan’ny andraiki-panompoan’ny Pretra, Ilay nano-lotra ny Tenany mihitsy tamin’izay teo amin’ny Hazofijaliana. Ny fomba fanolotra fotsiny no tsy mitovy”⁴⁸ Kôns. Trente: DS 1743DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum. : “Ary satria ao amin’izany sorona lavorary sady masina izay tanteraka amin’ny lamesa izany, io Kristy io ihany, izay nanolotra ny Tenany indray mandeha monja tamin’ny fomba nalatsa-dra teo ambony ôtelin’ny Hazofijaliana, no votoaty sy atolotra amin’ny fomba tsy alatsa-dra, koa tena sorom-panonerana marina io sorona io”⁴⁹ Ibid..

Soron’ny Fiangonana koa ny Eokaristia. Ny Fiangonana, izay Vatan’i Kristy, dia mandray anjara amin’ny fanatitry ny Filohany. Miaraka Aminy, ny tenany mihitsy no atolony manontolo. Miray amin’ny fanalalana ataon’i Kristy eo akaikin’ny Ray ho an’ny olombelona rehetra ny Fiangonana. Amin’ny Eokaristia, manjary soron’ny rantsambatan’ny Vatany koa ny soron’i Kristy. Ny fiainan’ny mpino, ny fideran’izy ireo, ny fijalian’izy ireo, ny fivavahan’izy ireo, ny asan’izy ireo, dia voakambana amin’ny an’i Kristy sy amin’ny fanatitra manontolony, ary mahazo soatoavina vaovao amin’izany. Ny soron’i Kristy eo ambony ôtely no manome amin’ny taranaky ny kristianina rehetra ny fahazoana miray amin’ny fanatitra atolony. Any anatin’ireo zohim-pasana, matetika ny Fiangonana dia aseho ho toy ny vehivavy mivavaka, ny sandry mivelatra be araka ny fihetsika atao hoenti-mivavaka. Tahaka an’i Kristy izay naninjitra ny sandriny teo amin’ny Hazofijaliana, amin’ny Alalany sy miaraka Aminy ary ao Aminy, ny Fiangonana no manolo-tena sy mitalaho ho an’ny olombelona rehetra.

Ny Fiangonana manontolo dia miray amin’ny fanatitra sy amin’ny fanalalan’i Kristy. Noho ny Papa miantsoroka ny andraiki-panompoan’i Piera ao amin’ny Fiangonana, dia akambana amin’ny fankalazana manontolo ny Eokaristia izy, izay amin’izany no anononana ny anarany ho famantarana sy mpanompon’ny firaisan’ny Fiangonana Manerana ny tany tontolo. Ny Eveka eo an-toerana no mpiandraikitra lalandava ny Eokaristia, na dia ny Pretra aza no mitarika izany ; tononina ao ny anarany mba hampahafantarana ny fiadidiany ny Fiangonana eo an-toerana, eo anivon’ny fivondronan’ny maha-pretra sy miaraka amin’ny fanampian’ny Diakra. Ny mpiara-miangona dia mitalaho koa ho an’ny mpandraharaha masina rehetra izay manolotra ny soron’ny Eokaristia, ho azy sy miaraka aminy :

Mba ho ity Eokaristia ity ihany anie no heverina ho ara-dalàna, izay atao eo ambany fiadidian’ny Eveka na izay nampiandraiketiny izany⁵⁰ Md Ignace d’Antioche, Smyrn. 8,1.. Amin’ny alalan’ny andraiki-panompoan’ny Pretra no tanteraka ny sorona ara-panahin’ny kristianina, mikambana amin’ny soron’i Kristy, hany Mpanalalana, atolotra amin’ny anaran’nyFiangonana manontolo ao amin’ny Eokaristia amin’ny alalan’ny tanan’ny Pretra, amin’ny fomba tsy alatsa-dra sy ara-tsakramenta, mandra-piavin’ny Tenan’Izy Tompo⁵¹ RFP 2..

Amin’ny fanatitr’i Kristy, tsy ny rantsambatana mbola ety an-tany ihany no mikambana ao, fa koa ireo izay efa any amin’ny voninahitry ny lanitra : amin’ny fiombonana amin’i Maria Virjiny Masina Indrindra sy amin’ny fahatsiarovana azy, ary koa amin’ny olomasina rehetra lehilahy sy vehivavy, no anoloran’ny Fiangonana ny soron’ny Eokaristia. Amin’ny Eokaristia ny Fiangonana, miaraka amin’i Maria, dia toy ny eo am-pototry ny Hazofijaliana, miombona amin’ny fanatitra sy amin’ny fanalalana ataon’i Kristy.

Ny sorona Eokaristika dia atolotra koa ho an’ny mpino efa nodimandry “izay maty tao amin’i Kristy ary tsy mbola voadio manontolo”⁵² Kôns. Trente: DS 1743DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum., mba hahazoan’izy ireo miditra any amin’ny fahazavana sy ny fiadanan’i Kristy :

Aleveno any amin’izay toerana tianareo handevenana azy ity vatana ity ! Aza mikorontan-tsaina na manana ahiahy kely akory ny aminy ianareo ! Ny hany angatahiko aminareo, dia ny hahatsiarovanareo ahy eo amin’ny ôtelin’ny Tompo na aiza na aiza misy anareo⁵³ Tenin’i Mb Monique, talohan’ny nahafatesany, tamin’i Md Augustin sy ny rahalahiny: conf. 9,11,27.. Manaraka izany, mivavaka isika [ao amin’ny vavaka fisaorana (anaphore)] ho an’ireo Ray masina sy Eveka nodimandry, ary ankapobeny ho an’ireo rehetra izay nodimandry talohantsika, amim-pinoana fa hisy tombon-tsoa lehibe dia lehibe ho an’ny fanahy, ho an’ireo izay anolorana ny fitalahoana, raha mbola tsaroana eo ilay sorona masina sy mahatahotra tokoa. (…) Amin’ny fanolorana amin’Andriamanitra ny fitalahoantsika ho an’ireo izay nodimandry, na dia mpanota aza izy ireo, (…) manolotra an’i Kristy natao sorona noho ny fahotantsika isika, ka mahatonga fitahiana, ho azy ireo sy ho antsika, ilay Andriamanitra sakaizan’ny olombelona⁵⁴ Md Cyrille de Jérusalem, catech. myst. 5,9.10..

Tamim-pomba mampitolagaga no namintinan’i Md Augustin ity fitambaram-pampianarana ity izay mandrisika antsika amin’ny fandraisana anjara feno mitombo hatrany hatrany amin’ny soron’ny Mpanavotra antsika izay ankalazaintsika amin’ny Eokaristia :

Ity tanàna navotana manontolo ity, izany hoe ny fiangonana sy ny fikambanan’ny olomasina, dia atolotra an’Andriamanitra ho sorona manenika an’izao tontolo izao amin’ny alalan’ny Mpisorombe, naka ny endriky ny mpanompo, izay nandeha hatramin’ny nanolorany tena ho antsika tamin’ny fijaliany, mba hahatonga antsika ho vatan’ilay Filoha lehibe aok’izany. (…) Toy izao ny soron’ny kristianina : “Na maro aza, tsy misy afa-tsy vatana tokana ihany ao amin’i Kristy” (Rôm 12,5). Ary io sorona io, tsy mitsahatra mamerina izany ny Fiangonana ao amin’ny sakramentan’ny ôtely fantatry ny mpino tsara, izay eo no ampisehoany azy fa ao amin’izay atolony, dia ny tenany mihitsy no atolotra⁵⁵ Md Augustin in Civ. 10,6..

“I Kristy Jesoa izay maty, nitsangan-ko velona, mipetraka eo an-kavanan’Andriamanitra, manalalana ho antsika” (Rôm 8,34), dia eo amin’ny Fiangonany amin’ny fomba maro⁵⁶ jer. FF 48. : ao amin’ny Teniny, ao amin’ny vavaky ny Fiangonany, eo amin’izay “iangonan’ny olona roa na telo amin’ny anarako” (Mt 18,20), ao amin’ny mahantra, ny marary, ny voafonja⁵⁷ jer. Mt 25,31-46., ao amin’ny sakramentany izay Izy no mpamorona, ao amin’ny soron’ny lamesa sy ao amin’ny tenan’ny mpandraharaha masina. Nefa “amin’ny fara tampony indrindra, eo Izy, amin’ny endriky ny mofo sy ny divay amin’ny Eokaristia”⁵⁸ L 7..

Tokana aman-tany ny fomba fisiana maha-eo an’i Kristy, amin’ny endriky ny mofo sy ny divay amin’ny Eokaristia. Asandrany ho ambonin’ny sakramenta rehetra ny Eokaristia ary ataony “ho fandavorariana ny fiainana ara-panahy sy ho tanjom-piafarana izay amin’izany no iompanan’ny sakramenta rehetra”⁵⁹ Md Thomas d’A., s.th. 3,73,3.. Amin’ny sakramenta masina indrindra ny Eokaristia no “misy marina tokoa, tena izy tokoa ary ara-pisia-maha-izy tokoa ny Vatana sy ny Ra miaraka amin’ny fanahy sy ny maha-Andriamanitra an’i Jesoa-Kristy Tompontsika, koa noho izany, i Kristy iray manontolo”⁶⁰ Kôns. Trente: DS 1651DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum.. “Antsoina hoe "tena misy marina " io fisiana maha-eo io, tsy hoe fiantsoana manokana, tahaka ny hoe tsy "tena misy marina" ny maha-eo hafa, fa amin’ny fomba ambony dia ambony satria fisia-maha-izy manontolo izany, ary amin’ny alalan’izany i Kristy, Andriamanitra sady olombelona, no eo manontolo tanteraka”⁶¹ MFMF — Mysterium fidei..

Amin’ny fiovàn’ny mofo sy divay ho Vatana sy ho Ran’i Kristy no manjary amin’io sakramenta io ny fisiana maha-eo an’i Kristy. Nanantitrantitra mafy ny finoan’ny Fiangonana ny Aban’ny Fiangonana ny amin’ny fandairan’ny Tenin’i Kristy sy ny asan’ny Fanahy Masina mba hanatanteraka io fiovàna io. Izany no anambaràn’i Md Jean Chrysostome hoe :

Tsy ny olombelona no mahatonga ireo zavatra atolotra ho zary Vatana sy Ran’i Kristy, fa Izy Kristy mihitsy izay nofantsihana teo amin’ny Hazofijaliana ho antsika. Ny Pretra, endrik’i Kristy, no manonona ireo teniny, fa ny fandairany sy ny fahasoavana dia avy amin’ Andriamanitra. Ity no Vatako, hoy Izy. Io teny io no manova ireo zavatra atolotra ⁶² Md Jean Chrysostome in Prod. Jud. 1,6..

Ary izao no nolazain’i Md Ambroise ny amin’io fiovàna io :

Aoka isika hiaiky “fa tsy toy ny namoronana ny zavaboary izy ity, fa izay nohamasinin’ny vavaka fisaorana, ary ny herin’ny vavaka fisaorana no mandresy ny an’ny zavaboary, satria amin’ny alalan’ny vavaka fisaorana no miova ny tenan’ny zavaboary (…)” ⁶³ Md Ambroise in Myst. 9,50.. Moa ve ny tenin’i Kristy izay afaka namorona avy amin’ny tsy misy an’izay tsy nisy akory, tsy ho afaka koa manova ny zavatra misy amin’izay tsy mbola misy ao aminy ? Satria tsy lehibe noho ny mampisy amin’ny zavatra ny toetrany voalohany ny manova azy ⁶⁴ Md Ambroise in Myst 9,52..

Mamintina ny finoana katôlika ny Kônsily tao Trente amin’ny fanambaràna hoe : “Satria i Kristy, Mpanavotra antsika, nilaza fa izay natolony tamin’ny endriky ny mofo dia Vatany marina tokoa, ka tanana lalandava ao amin’ny Fiangonana izany fiekena izany, izay ambaran’ny Kônsily masina indray fa : amin’ny alalan’ny fanamasinana ny mofo sy ny divay no tanteraka ny fiovàn’ny fisia-maha-izy manontolo ny mofo ho amin’ny fisia-maha-izy ny Vatan’i Kristy Tompontsika, ary ny fisia-maha-izy manontolo ny divay ho amin’ny fisia-maha-izy ny Rany ; io fiovàna io no antsoin’ny Fiangonana katôlika ara-drariny sy tena marina hoe : fiovàm-pisia-maha-izy”⁶⁵ DS 1642DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum..

Ny fisiana maha-eo an’i Kristy amin’ny Eokaristia dia manomboka amin’ny fotoanan’ny fankamasinana, ary maharitra ela izany raha mbola maharitra koa ny fisia-maha-izy ny mofo sy ny divay amin’ny Eokaristia. I Kristy dia amin’ny fisia-maha-izy manontolo ny tsirairay amin’ny mofo sy ny divay, sy amin’ny fisia-maha-izy manontolo ny tsirairay amin’ny sombiny avy, hany ka tsy manasaraka an’i Kristy ny famakiana ny mofo⁶⁶ jer. Kôns. Trente: DS 1641DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum..

Ny fanajana am-bavaka ny Eokaristia. Ao amin’ny litorzian’ny lamesa no anehoantsika ny finoantsika ny fisiana maha-eo marina tokoa an’i Kristy amin’ny endriky ny mofo sy ny divay, ohatra amin’izany, amin’ny fandohalihana, na amin’ny fiondrehana ambany dia ambany ho famantarana ny fitsaohana ny Tompo. “Naverin’ny Fiangonana katôlika ary tohizany averina io fomba fitsaohana izay tsy maintsy ataony amin’ny sakramentan’ ny Eokaristia io, tsy mandritra ny lamesa ihany fa koa ivelan’ny fankalazana azy : amin’ny fitahirizana amim-pitandremana fatratra ny hôstia voahasina, amin’ny fampisehoana azy amin’ny mpino mba hanajan’ izy ireo azy amin’ny fomba manetriketrika, amin’ny fitondrana azy amin’ny vavaka eny am-pandehanana”⁶⁷ MFMF — Mysterium fidei..

Ny fitahirizana masina (tabernakla) dia voalohany indrindra natao hitahirizana amim-panajana ny Eokaristia mba hahafahana mitondra azy ivelan’ny lamesa ho an’ireo marary sy ireo tsy tonga. Noho ny fandalinana ny finoana ny amin’ny fisiana maha-eo marina tokoa an’i Kristy amin’ny Eokaristiany, no nahalalan’ny Fiangonana ny hevitry ny fitsaohana mangina ny Tompo ao amin’ny endrika Eokaristika. Izany no tokony hametrahana ny tabernakla eo amin’ny toerana manokana mendrika ao am-piangonana ; tokony haorina izy mba hitarika ny saina sy hampiseho ny fahamarinan’ny fisiana maha-eo marina tokoa an’i Kristy amin’ny sakramenta masina.

Mendrika mihitsy ny nanirian’i Kristy hitoetra ao amin’ny Fiangonany amin’ity fomba tokana aman-tany ity. Noho i Kristy nandao ireo mpianany amin’ny endrika hita maso, dia sitrany ny nanome antsika ny fisiana maha-eo Azy ara-tsakramenta ; noho Izy nanolo-tena teo amin’ny Hazofijaliana mba hamonjy antsika, dia sitrany ny hananantsika ny tsangambato fahatsiarovana ny fitiavana izay nitiavany antsika “hatramin’ny farany” (Jo 13,1), hatramin’ny fahafoizany ny ainy. Noho izany, amin’ny fisiana maha-eo Azy amin’ny Eokaristia, dia mitoetra amin’ny fomba mistery eo anivontsika Izy, tahaka ilay izay nitia antsika sy nanolo-tena ho antsika⁶⁸ jer. Gal 2,20., ary mitoetra amin’izany ao amin’ireo famantarana, izay mampiseho sy mampita izany fitiavana izany Izy :

Ny Fiangonana sy izao tontolo izao dia mila tokoa ny fanajana am-bavaka ny Eokaristia. Miandry antsika ao amin’izany sakramentan’ny fitiavana izany i Jesoa. Aza lavintsika ny fotoana mba handehanana hihaona Aminy amin’ny fitsaohana, amin’ny fibanjinana feno finoana sy mivelatra hanonitra ny fahotana lehibe sy ny fandikan-dalànan’izao tontolo izao. Enga anie ka tsy hitsahatra na oviana na oviana ny fitsaohantsika Azy ⁶⁹ Joany Paoly II, 1. "Dominicae cenae" 3..

“Ny fisian’ny Vatana marin’i Kristy sy ny Ra marin’i Kristy amin’ity sakramenta ity, dia "tsy amin’ny fandrenesana velively no ahafatarana izany, hoy i Md Thomas, fa amin’ny alalan’ny finoana irery, izay miankina amin’ny fahefan’Andriamanitra". Noho izany, amin’ny fanazavana ny lahatsoratr’i Md Lioka 22,19 hoe : "Ity no vatako izay hatolotra ho anareo", dia manambara i Md Cyrille hoe : "Aza manontany tena raha marina izany, fa aleo mandray amim-pinoana ireo tenin’ny Tompo ireo, satria Izy, ilay Fahamarinana, tsy mba mandainga"⁷⁰ Paoly VI, MFMF — Mysterium fidei; jer. Thomas d’A., s. th. 3,75,1; Md Cyrille d’Alexandrie, Luc 22,19.” :

Mitsaoka Anao fatratra aho, ry Andriamanitra miafina, misy eo marina tokoa amin’ireo endri-javatra ireo ; Aminao no itokian’ny foko manontolo satria amin’ny fibanjinana Anao, reraka manontolo izy. Ny fahitana, ny fandrenesan-tsiro, ny fahatsapana, tsy mahatratra Anao : amin’izay teny heno ihany no tsy maintsy hitokiana ; mino izay rehetra nolazain’ny Zanak’Andriamanitra aho ; tsy misy marina tokoa na iray aza noho io tenin’ny Fahamarinana io.

Ny lamesa dia sady tsangambato fahatsiarovana ny sorona izay ao amin’izany no hitohizan’ny sorona teo amin’ny Hazofijaliana, sy ny fanasam-be masin’ny fiombonana amin’ny Vatana sy amin’ny Ran’ny Tompo ; tsy azo sarahina ireo. Kanefa ny fankalazana amin’ny sorona Eokaristika dia mitodika manontolo any amin’ny firaisana lalin’ny mpino amin’i Kristy amin’ny alalan’ny kômonio. Ny mandray kômonio dia ny mandray ny Tenan’i Kristy mihitsy izay nanolo-tena ho antsika.

Ny ôtely, izay manodidina izany ny Fiangonana no miara-miangona amin’ny fankalazana ny Eokaristia, dia maneho ireo endrika roa an’ny mistery iray ihany : ny ôtelin-tsorona sy ny latabatry ny Tompo, sady izao indrindra, ny ôtely kristianina dia fanehoana an’ohatra ny Tenan’i Kristy mihitsy, eo anivon’ny fiaraha-miangona ataon’ny mpino Azy, ka sady tena sorona atolotra ho an’ny fampihavanana antsika no tena sakafo any an-danitra izay manolo-tena ho antsika. “Koa inona izany fa tsy sarin’ny Vatan’i Kristy ny ôtelin’i Kristy ?”, hoy i Md Ambroise⁷¹ Md Augustin in Sacr. 5,7., ary ankoatra izany : “Mampiseho an-tsary ny Vatan’ [i Kristy] ny ôtely, ary ny Vatan’i Kristy no eo ambony ôtely”⁷² Md Augustin in Sacr. 4,7.. Mampiseho io firaisan’ny sorona sy ny kômonio io ao amin’ny vavaka maro be ny litorzia. Ny Fiangonan’i Rôma dia mivavaka toy izao ao amin’ny vavaka fisaorany :

Mitalaho an-tanan-droa Aminao izahay, ry Andriamanitra Mahefa ny zavatra rehetra : [ity fanatitra ity] anie hoentin’ny anjelinao eo anatrehan’ny voninahitrao, eo amin’ny ôtelinao any an-danitra, ka amin’ny fandraisana eto, amin’ny alalan’ny kômonio eo amin’ny ôtely, ny Vatana aman-dRan’ny Zanakao, dia hoheniky ny fahasoavanao sy ny tsodranonao izahay⁷³ Prex eucharistica I seu Canon Romanus, 96..

Miangavy antsika amin’ny fanasana maika ny Tompo mba handray Azy amin’ny sakramentan’ny Eokaristia: “Lazaiko marina dia marina aminareo fa raha tsy mihinana ny Nofon’ny Zanak’olona ianareo sy tsy misotro ny Rany, dia tsy hanana ny fiainana ao aminareo” (Jo 6,54).

Mba hamaliana io fanasana io, dia tsy maintsy miomana isika amin’izany fotoan-dehibe tokoa sy masina indrindra izany. Mamporisika antsika handinin-tena i Md Paoly : “Na zovy na zovy mihinana ity mofo ity na misotro ity kalisin’ny Tompo ity tsy amim-pahamendrehana, dia meloka amin’ny Vatana sy ny Ran’ny Tompo. Aoka àry handinin-tena ny olona, izay vao hihinana ity mofo ity sy hisotro ity kalisy ity ; fa izay mihinana sy misotro tsy amim-pamantarana ny Vatan’ny Tompo, dia mihinana sy misotro fanamelohana ny tenany” (1 Kôr 11,27-29). Koa izay mahatsiaro tena fa manam-pahotana lehibe, dia tsy maintsy mandray ny sakramentan’ ny Fampihavanana alohan’ny hirosoana amin’ny kômonio.

Eo anatrehan’ny fiambonian’ity sakramenta ity, ny mpino dia tsy afa-manao na inona na inona afa-tsy ny mamerina amim-panetren-tena sy miaraka amin’ny finoana mirehidrehitra ny tenin’ilay Tomponjato⁷⁴ jer. Mt 8,8. hoe : “Domine, non sum dignus, ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbum, et sanabitur anima mea” (“Tompo ô, tsy mendrika hidiranao Anao ato amiko aho, fa manonòna teny iray ihany, dia ho sitrana ny fanahiko”⁷⁵ Ritus communionis, 133.). Ary ao amin’ny litorzia Masin’i Md Jean Chrysostome, mivavaka ao anatin’ny fiombonam-panahy ny mpino hoe :

Ry Zanak’Andriamanitra ô ! ataovy miombona anjara amin’ny sakafonao mistika aho anio ! Satria tsy hanambara ny Tsiambaratelo amin’ny fahavalonao aho, na hanome Anao ny orok’i Jodasy. Fa tahaka ilay jiolahy, dia miteny Aminao aho hoe : Tompoko, tsarovy aho, any amin’ny fanjakanao ⁷⁶ Liturgia byzantina Anaphora Iohannis chrysostomi..

Mba hiomanana amin’ny fomba mendrika handray ity sakramenta ity, ny mpino dia hitandrina ny fifadian-kanina voadidy ao amin’ny Fiangonan’izy ireo⁷⁷ jer. CIC, can. 916-917.. Ny fihetsika aseho (fihetsiky ny tena, fitafiana) no haneho ny fanajana, ny fanetriketrehana, ny hafaliana amin’io fotoana izay i Kristy no tonga mpampiantrano antsika io.

Mifanaraka amin’ny hevitra raketin’ny Eokaristia rahateo, ireo mpino, raha manana ny toe-panahy ilaina, mandray kômonio rahefa mandray anjara amin’ny lamesa izy ireo⁷⁸ "Ao anatin’ny iray andro, afaka mandray indroa ny Kômonio Masina indrindra ny mpino, ary indroa ihany" (Pontificia Commissio Codicis Iuris Canonici Anthentiae interpretando. Responsa ed proposite dubio 1). : “Hafarana mafy ny mpino mba handray anjara amin’ny Lamesa amin’ny fomba lavorary kokoa, amin’ny fandraisana koa ny Vatan’ny Tompo amin’io sorona io ihany, aorian’ny kômonion’ny Pretra”⁷⁹ L 55..

Didian’ny Fiangonana ny mpino handray anjara amin’ny litorzia masina, ny alahady sy ny andro fety⁸⁰ jer. FTK 15. ary handray ny Eokaristia fara fahakeliny indray maka isan-taona, ary raha azo atao, amin’ny fotoanan’ny Paka⁸¹ jer. CIC, can. 920., rahefa voaomana tamin’ny fandraisana ny sakramentan’ny Fampihavanana. Kanefa amporisihan’ny Fiangonana mafy ny mpino mba handray ny Eokaristia masina ny alahady sy ny andro fety, na mbola matetika kokoa, na isan’andro aza.

Noho ny fisiana maha-eo ara-tsakramenta an’i Kristy, amin’ny iray amin’ireo endrika, ny fandraisana kômonio amin’ny endriky ny mofo ihany dia ahafahana mandray ny vokatra manontolo ny fahasoavan’ny Eokaristia. Noho ny antony ara-pastôraly, ity fomba fandraisana kômonio ity, dia efa noraiketina ho ara-dalàna, ho ny fomba mahazatra ao amin’ny fombam-pivavahana latinina. “Ny kômonio masina dia manatanteraka amin’ny fomba feno fatra ny endrika maha-famantarana azy, rahefa raisina amin’ny endriny roa izy. Satria amin’io endrika io, ny famantarana ny fanasam-be amin’ny Eokaristia dia mihamazava manontolo kokoa”⁸² IGMR 240.. Izany no fomba mahazatra handraisana ny kômonio any amin’ny fombam-pivavahana tatsinanana.

Mampitombo mafy ny firaisantsika amin’i Kristy ny kômonio. Ny mandray ny Eokaristia amin’ny kômonio, no mampamokatra be ny firaisana lalina amin’i Kristy Jesoa. Satria hoy ny Tompo : “Izay mihinana ny Nofoko sy misotro ny Rako, dia mitoetra ato Anatiko ary Izaho ao anatiny” (Jo 6,57). Ao amin’ny fanasam-be Eokaristika no ahitana ny fototra iorenan’ ny fiainana ao amin’i Kristy : “Velona ny Ray naniraka Ahy, Izaho koa dia velona amin’ny Ray ; toy izany koa no hahavelona Amiko izay mihinana Ahy” (Jo 6,58).

Rahefa mandray ny Vatan’ny Zanaka amin’ny fetin’ny Tompo ny mpino, dia mifampilaza ny Vaovao Mahafaly izy ireo, izay ny antoky ny fiainana no nomena, tahaka ny rahefa nilaza tamin’i Maria Madelenina ny anjely hoe : “Nitsangan-ko velona i Kristy !” Indro fa ankehitriny koa ny fiainana sy ny fitsanganan-ko velona no omena an’ilay izay mandray an’i Kristy⁸³ Fanqîth, Office syriaque d’Antioche, volume 1. Commun, 237a-b..

Tahaka ny hamokaran’ny ventin-tsakafo eo amin’ny fiainantsika ara-batana, no hanatanterahan’ny kômonio izany amin’ny fomba mahagaga ao amin’ny fiainantsika ara-panahy. Ny fiombonana amin’ny Nofon’i Kristy nitsangan-ko velona, “velomin’ny Fanahy Masina sy mamelon’aina”⁸⁴ RFP 5. no mitahiry tsy ho simba, mampitombo hery ary manavao ny aim-pahasoavana noraisina tamin’ny Batemy. Izany fitombon’ny fiainana kristianina izany dia mila hovelomina amin’ny alalan’ny kômonion’ny Eokaristia, mofon’ny fivahiniantsika, mandra-pahatongan’ny fotoanan’ny fahafatesana, izay homena antsika ho vatsy masina eny an-dalana.

Ny kômonio manasaraka antsika amin’ny fahotana. Ny Vatan’i Kristy izay raisintsika amin’ny kômonio dia “natolotra ho antsika”, ary ny Ra izay sotrointsika dia “nalatsaka ho an’ny be sy ny maro ho famelana ny fahotana”. Noho izany, ny Eokaristia tsy afaka hampiray antsika ao amin’i Kristy raha tsy sady manadio antsika amin’ny fahotana natao no miaro antsika amin’ny fahotana ho avy :

“Isaky ny mandray Azy isika, dia manambara ny fahafatesan’ny Tompo”⁸⁵ jer. 1 Kôr 11,26.. Raha manambara ny fahafatesan’ny Tompo isika, dia manambara ny famelana ny fahotana. Raha, isaky ny latsaka ny Rany, latsaka izy ho famelana ny fahotana, tokony handray azy lalandava aho, mba hamelany lalandava ny fahotako. Izaho izay manota lalandava, dia tokony hanana fanafody lalandava⁸⁶ Md Ambroise, sacr. 4,28..

Tahaka ny sakafom-batana ilaina mba hamerina ny fahaverezan-kery, dia toy izany koa, ny Eokaristia no manamafy ny fifankatiavana izay mitady hihaosa, eo amin’ny fiainana andavanandro ; ary izany fifankatiavana mamelon’aina izany no mamafa ny fahotana madinika⁸⁷ jer. Kôns. Trente: DS 1638DS — Denzinger–Schönmetzer, Enchiridion Symbolorum definitionum et declarationum de rebus fidei et morum.. Tamin’ny nanomezany ny Tenany ho antsika i Kristy no mamelombelona ny fitiavantsika sy mahatonga antsika ho afaka mandrava ny firaiketam-po tsy mandeha amin’ny laoniny amin’ny zavaboary ary hampiorim-paka antsika ao Aminy :

Satria maty ho antsika noho ny fitiavana i Kristy, rahefa mahatsiaro ny fahafatesany isika amin’ny fotoanan’ny sorona dia mangataka mba homena antsika amin’ny alalan’ny fahatongavan’ny Fanahy Masina ny fitiavana ; mangataka amin’ny alalan’ny fivavahana isika mba hananantsika ilay fitiavana izay nahatonga an’i Kristy nanaiky hofantsihana ho antsika. Isika koa, noho ny fahasoavan’ny Fanahy Masina, dia afaka mihevitra fa ny tenantsika mihitsy no voafantsika ho an’izao tontolo izao, ary ny an’izao tontolo izao ho toy ny voafantsika ho antsika. (…) Noho isika nandray ny fanomezam-pitiavana, aoka isika ho faty ny amin’ny fahotana ary ho velona ho an’Andriamanitra⁸⁸ Md Fulgence de Ruspe, Fab. 28,17..

Amin’izany fifankatiavana izany ihany izay ampirehetiny ao amintsika no iarovan’ny Eokaristia antsika amin’ny fahotana mahafaty ho avy. Arakaraka ny andraisantsika anjara amin’ny fiainan’i Kristy sy arakaraka ny androsoantsika amin’ny fisakaizana Aminy, no mahasarotra ho antsika ny misaraka Aminy amin’ny fanaovana fahotana mahafaty. Tsy natokana ho famelana ny fahotana mahafaty tsy akory ny Eokaristia. Natokana ho an’ny sakramentan’ny Fampihavanana izany. Ny toetra manokana an’ny Eokaristia dia ny maha-sakramentan’ireo izay ao anatin’ny fiombonana tanteraka amin’ny Fiangonana.

Ny maha-iray ny Vatana mistika : maha-Fiangonana ny Eokaristia. Ireo izay mandray ny Eokaristia dia miray bebe kokoa amin’i Kristy. Amin’ izany koa, i Kristy no mampiray azy ireo amin’ny mpino rehetra ho vatana iray ihany : ny Fiangonana. Ny kômonio no manavao, manamafy, mandalina izany fampikambanana amin’ny Fiangonana izany izay efa tanteraka tamin’ny Batemy. Tamin’ny Batemy isika no voantso hiforona ho vatana iray ihany⁸⁹ jer. 1 Kôr 12,13.. Ny Eokaristia no manatanteraka io antso io : “Moa ny kalisim-pisaorana izay isaorantsika, tsy firaisana amin’ny Ran’i Kristy va ? Ary moa ny mofo izay vakintsika, tsy firaisana amin’ny Vatan’i Kristy va ? Satria tsy misy afa-tsy iray ihany ny mofo, ka dia vatana iray ihany koa isika na dia maro aza, fa mofo iray ihany no iombonantsika rehetra” (1 Kôr 10,16-17) :

Raha ianareo no Vatan’i Kristy sy rantsambatany, dia ny sakramentanareo izany no ilay apetraka eo ambonin’ny latabatry ny Tompo, ny sakramentanareo no raisinareo. “Amen” (“Eny, marina izany !”) no avalinareo an’izay raisinareo, ary izany no ekenareo amin’ny fanomezana valin-teny. Maheno ity teny ity ianao hoe : “Ny Vatan’i Kristy” ary mamaly ianao hoe : “Amen.” Aoka àry ho rantsambatan’i Kristy ianao mba ho marina ny Amen avalinao ⁹⁰ Md Augustin, serm. 272..

Miteraka adidy aman’andraikitra manoloana ny mahantra ny Eokaristia. Mba handraisana amim-pahamarinana ny Vatana aman-dRan’i Kristy natolotra ho antsika, tsy maintsy mamantatra an’i Kristy eo amin’ireny mahantra indrindra rahalahiny ireny isika⁹¹ jer. Mt 25,40. :

Nankafy ny Ran’ny Tompo ianao fa tsy mahafantatra akory na dia ny rahalahinao aza. Manala baraka io latabatra io mihitsy ianao, amin’ny fiheveranao fa tsy mendrika hiombona sakafo aminao ilay izay heverina ho mendrika handray anjara amin’io latabatra io. Nanafaka anao tamin’ny fahotanao rehetra Andriamanitra sy nanasa anao hankao. Nefa izato ianao kosa, tsy mba niezaka akory ho antra olona⁹² Md Jean Chrysostome, hom. In 1 Cor 27,5..

Ny Eokaristia sy ny firaisan’ny kristianina. Manoloana ny halehiben’izany mistery izany, loa-bava i Md Augustin hoe : “Ry sakramentan’ny fitiavam-bavaka ô ! Ry famantarana ny firaisana ô ! ry fehin’ny fitiava-namana ô !”⁹³ Md Augustin in Ev. Jo 26,13; jer. L 47. Mampandre mangirifiry indrindra ny fisaraham-bazana misy eo amin’ny Fiangonana izay mandrava ny fandraisana anjara iombonana amin’ny latabatry ny Tompo, ka maika dia maika indrindra koa ny vavaka amin’ny Tompo mba hiverenan’ny androm-piraisana tanteraka iraisan’ireo rehetra izay mino Azy.

Ny Fiangonana tatsinanana izay tsy dia miombona tanteraka amin’ny Fiangonana katôlika dia mankalaza ny Eokaristia amim-pitiavana lehibe tokoa. “Ireny Fiangonana ireny, na dia tafasaraka aza, dia manana sakramenta marina tokoa, - indrindra indrindra, noho ny fifandimbiasana maha-apôstôly : ny maha-Mpisorona sy ny Eokaristia, - izay mampiray lalina azy ireo amintsika”⁹⁴ EK 15.. Izay iombonana marina amin’ny zava-masina (in sacris), ao amin’ny Eokaristia izany, dia “tsy hoe azo tanterahina fotsiny, fa amporisihana mihitsy, amin’ny toe-javatra manamora izany, miaraka amin’ny fankatoavan’ny manam-pahefan’ ny Fiangonana”⁹⁵ EK 15; jer. CIC, can. 844, § 3..

Ny vondrom-piangonana nipoitra avy amin’ny Fanavaozana, tafasaraka tamin’ny Fiangonana katôlika, “indrindra noho ny tsy fisian’ny sakramentan’ny Filaharana, dia tsy mitahiry ny fisia-maha-izy manokana sy manontolo ny mistery Eokaristika”⁹⁶ EK 22.. Noho izany antony izany, ho an’ny Fiangonana katôlika, tsy mety ny fiombonana kômonio amin’ny Eokaristia miaraka amin’ireny vondrom-piangonana ireny. Kanefa, ireny vondrom-piangonana ireny, “rahefa manao fahatsiarovana ao amin’ny Sakafo masin’ny fahafatesana sy ny fitsanganan’ny Tompo ho velona, dia manambara ampahibemaso fa mifototra amin’ny fiombonana amin’i Kristy ny fiainana ary miandry ny fiverenany amim-boninahitra”⁹⁷ EK 22..

Raha misy anton-javatra lehibe manery dia manery, araka ny fahaiza-mandanjalanjan’ny manam-pahefana andavanandro eo an-toerana, ny mpandraharaha masina katôlika dia mahazo manome ny sakramenta (Eokaristia, Fivalozana, Fanosorana ny marary) ho an’ny kristianina hafa izay tsy miombona tanteraka amin’ny Fiangonana katôlika, nefa mangataka izany araka ny nahim-pony izy ireo : raha izany, tsy maintsy maneho ny finoana katôlika mikasika ireo sakramenta ireo izy ireo ary tsy maintsy mahatsiaro tena hanatanteraka ny fepetra ilaina⁹⁸ jer. CIC, can. 844, § 4..

Ao amin’ny vavaka tranainy iray, manambara an-kafaliana ny misterin’ny Eokaristia ny Fiangonana hoe : “Ry fanasam-be masina ô, ianao no misy an’i Kristy sakafonay, ianao no mamelombelona ny fahatsiarovana ny fijaliany, ianao no mameno ny fahasoavana ny fanahinay, ianao no manome anay ny antoky ny fiainan-ko avy”⁹⁹ In solemnitite SS. mi corporis et sanguinis christi.. Raha tsangambato fahatsiarovana ny Pakan’ny Tompo ny Eokaristia, raha noho ny fiombonantsika eo amin’ny ôtely no mahahenika antsika ny “tsodrano rehetra any an-danitra sy ny fahasoavana”¹⁰⁰ MR, Canon Romain 96: "Supplices te rogamus"., dia fisantarana koa ny voninahitry ny lanitra ny Eokaristia.

Tamin’ny Sakafo farany, ny Tenan’Izy Tompo mihitsy no nampitodika ny fijerin’ny mpianany ho amin’ny fahatanterahan’ny Paka any amin’ny fanjakan’Andriamanitra : “Lazaiko aminareo, tsy hisotro intsony avy amin’ity vokatry ny voaloboka ity Aho mandra-pahatongan’ny andro izay hisotroako miaraka aminareo ny divay vaovao any amin’ny Fanjakan’ny Raiko” (Mt 26,29)¹⁰¹ jer. Lk 22,18; Mk 14,25.. Isaky ny mankalaza ny Eokaristia ny Fiangonana, dia mahatsiaro izany fampanantenana izany ary mampitodika ny fijeriny any amin’Ilay “izay ho avy” (Apôk 1,4). Amin’ny fivavahany, miantso ny fahatongavany izy : “Marana tha” (1 Kôr 16,22), “Tongava, ry Jesoa Tompo” (Apôk 22,10), “Ho tonga anie ny fahasoavanao ary handalo anie izao tontolo izao!”¹⁰² Didaché 10,6.

Mahafantatra ny Fiangonana, hatramin’izao, fa tonga amin’ny Eokaristiany ny Tompo, ary ao Izy sy eo anivontsika. Kanefa, takona io fisiana maha-eo io. Izany no ankalazantsika ny Eokaristia eo “am-piandrasana ny hasambarana nampanantenaina sy ny fiavian’i Jesoa-Kristy Mpamonjy antsika”¹⁰³ Tohim-bavaka aorian’ny Rainay; jer. Tito 2,13., sy eo am-pangatahana “mba ho heniky ny voninahitrao, any amin’ny Fanjakanao, miaraka avokoa sy ho mandrakizay, rahefa hofaohanao avokoa ny ranomaso rehetra amin’ny tavanay ; eo am-pahitana Anao, Ianao Andriamanitray, araka ny maha-Ianao Anao, dia hitovy endrika Aminao mandrakizay izahay, ary tsy hitsahatra izahay hihira ny fiderana Anao, amin’ny alalan’i Kristy Tomponay”¹⁰⁴ MR, vavaka fisaorana III, 116: vavaka ho an’ny nodimandry..

Avy amin’izany fanantenana lehibe izany, fanantenana ny lanitra vaovao sy ny tany vaovao izay hanjakan’ny fahamarinana¹⁰⁵ jer. 2 Pi 3,13., dia tsy manana antoka tena marina sy famantarana tena miharihary, afa-tsy ny Eokaristia isika. Noho izany, isaky ny ankalazaina io mistery io, dia “mamokatra ny tsanganasam-panavotana antsika”¹⁰⁶ FF 3., ary isika “no mamaky ny mofo iray ihany izay fanafodin’ny tsy fahafatesana, fanefitra mba tsy ho faty, fa mba ho velona ao amin’i Jesoa-Kristy mandrakizay”¹⁰⁷ Md Ignace d’Antioche, Eph. 20,2..